Connect with us

Samtök Atvinnulífsins

Áhyggjuefni að skuldasöfnun gæti orðið ósjálfbær

Birt

on

Áhyggjuefni að skuldasöfnun gæti orðið ósjálfbær

Það er áhyggjuefni að framreikningur ríkisfjármála, miðað við fyrirliggjandi hagspár, leiði að öðru óbreyttu til mikils og viðvarandi hallareksturs og skuldasöfnunar sem gæti orðið ósjálfbær ef ekki er brugðist við. Umsvif hins opinbera í hagkerfinu eru þegar mikil í alþjóðlegum samanburði. Þessi þróun er varhugaverð og kallar á skjót viðbrögð um leið og aðstæður leyfa. Þetta er meðal þess sem kemur fram í umsögn SA um fjárlög fyrir árið 2021 og fjármálaáætlun fyrir árin 2021-2025. Umsagnarfrestur á samráðsgátt stjórnvalda rann út í gær.

Í fjármálaáætlun er áhersla lögð á að bæta afkomu ríkissjóðs þegar fram líða stundir til að sporna gegn ósjálfbærri skuldasöfnun. Náist ekki markmið um að örva hagvöxt umfram spár á tímabilinu er einsýnt að þurfi að grípa til sérstakra ráðstafana á tekju- og/eða útgjaldahlið hins opinbera. Slíkar ráðstafanir hafa hins vegar ekki verið útfærðar nánar, segir einnig í umsögninni þar sem imprað er á mikilvægi skýrrar framtíðarsýnar í þessum efnum.

Ljóst sé að þverpólitískt átak muni þurfa til á næstu árum til að koma jafnvægi á ríkisreksturinn. Er það álit SA að stjórnvöld þurfi að leita allra leiða til að hvetja til verðmætaskapandi atvinnustarfsemi, hagræða í rekstri svo staðið sé vörð um sjálfbærni ríkisfjármála og þeirri grunnþjónustu sem við búum við.

Í umsögninni kemur fram að það högg sem hagkerfið hefur orðið fyrir af völdum kórónuveirunnar hafi vitanlega mikil og bein áhrif á ríkissjóð. Í ljósi minni umsvifa í atvinnulífinu verði tekjur ríkissjóðs skertar svo um munar. Þá sé ljóst að samhliða vaxandi atvinnuleysi muni útgjöld vegna atvinnuleysistrygginga aukast verulega miðað við fyrri áætlanir. 

Stjórnvöld hafi einnig gripið til umfangsmikilla sértækra aðgerða sem kallað hafa á mikla og ófyrirséða útgjaldaaukningu. Gerir tillaga til þingsályktunar um fjármálastefnu fyrir árin 2021-2025 ráð fyrir því að halli ríkissjóðs á áætlunartímabilinu verði um 900 ma.kr. Því stefni hraðbyri í skuldasöfnun og viðvarandi hallarekstur hins opinbera næstu árin, að öðru óbreyttu. 

Þrátt fyrir að fram undan sé mikið ójafnvægi í ríkisfjármálum taka SA í umsögninni undir þær megináherslur sem finna má í fjárlagafrumvarpi næsta árs og fjármálaáætlun til næstu fimm ára. Það sé jákvætt að sértækum og tímabundnum aðgerðum sé beitt til stuðnings þeim fyrirtækjum og heimilum sem verða illa úti af völdum heimsfaraldursins, en að samhliða sé lögð áhersla á atvinnuskapandi stefnu sem ýtir undir hagvöxt til framtíðar, styðji við viðspyrnu heimila, atvinnulífsins og þar af leiðandi ríkissjóðs á komandi árum. 

Þá lýsa SA yfir vonbrigðum með að ekki hafi verið meira aðhald sýnt í ríkisfjármálum á síðustu uppgangsárum. Hagsveifluleiðrétt afkomuregla hefði ef til vill komið að gagni og leggja SA til að slík regla verði innleidd samhliða öðrum breytingum.

Hér má lesa umsögn SA í heild sinni.

Lesa meira

Samtök Atvinnulífsins

Drögum úr óvissu og mörkum skýrari leið í sóttvörnum

Birt

on

By

Drögum úr óvissu og mörkum skýrari leið í sóttvörnum

Núverandi sóttvarnaraðgerðir falla úr gildi 2. desember.

Ákvörðun um næstu sóttvarnaraðgerðir þarf að marka skýra leið fram á við. Atvinnulífið og almenningur geta ekki búið við reglulega óvissu um eðli og umfang takmarkana. Samtök atvinnulífsins kalla eftir að stjórnvöld nýti reynsluna af baráttunni við veiruna og búi til skýran ramma um þær aðgerðir sem gripið verður til á næstu mánuðum. 

Náið samstarf stofnana hefur gefið góða raun og dýrmæt reynsla hefur myndast um stefnumörkun í heimsfaraldri. Nýta þarf þá reynslu til að tryggja að næstu aðgerðir uppfylli eftirtalin markmið:

  • Í þeim felist skýr og tímasett langtímaáætlun um afléttingu takmarkana.
  • Sett séu fram töluleg viðmið þar sem frekari hömlur eða liðkanir eru tengdar við nýgengi smita.
  • Sóttvarnarráðstafanir séu innbyrðis samkvæmar, skiljanlegar almenningi og að höfðað sé til ábyrgðar hvers og eins um að verja sig og aðra.

Núverandi ástand kallar ekki á lömun samfélagsins eða viðvarandi krísuástand. Okkur hefur auðnast að ná tökum á útbreiðslu smita með samstilltu átaki. Áfram þarf að leggja áherslu á persónulegar sóttvarnir sem undirstöðu í baráttu gegn veirunni.

Það eru ekki aðeins fyrirtæki og vinnustaðir sem eiga afar erfitt með áframhaldandi óvissu. Almenningur horfir á jólin nálgast og nýtt ár sem því miður mun markast af miklu atvinnuleysi og fjárhagslegum erfiðleikum á mörgum heimilum.

Kynna þarf auðskiljanlega áætlun um rýmkun takmarkana sem jafnframt gefur fyrirheit um frekari tilslakanir ef smitstuðlar haldast innan skilgreindra marka. Ef smitum fjölgar á ný þá er fyrst gripið til ákveðinna fyrirfram kynntra ráðstafana og svo hert á ef þörf krefur.

Persónulegar sóttvarnir verða áfram undirstaða í baráttu gegn veirunni og þjóðin hefur á þessu ári lært að beita þeim. Ekki virðist sjálfgefið að rýmkanir á takmörkunum, á sama tíma og almenningur er áfram hvattur til ábyrgrar hegðunar, komi til með að valda sprengingu í nýjum tilfellum.

Óvissa um aðgerðir sem sífellt geta breyst hefur sett skólahald, starfsemi fyrirtækja og öll áform í samfélaginu í uppnám. Tími er kominn til að draga markvisst úr þessari langvarandi óvissu og setja fram skýra áætlun um aðgerðir til loka faraldursins. Við vitum að smit munu halda áfram að greinast, í mismiklum mæli, þar til að bólusetningar hafa beygt niður faraldurinn. Mikilvægt er að næstu sóttvarnaraðgerðir séu fyrirsjáanlegar og njóti breiðs stuðnings í samfélaginu öllu.

Lesa meira

Samtök Atvinnulífsins

Desemberuppbót 2020

Birt

on

By

Desemberuppbót 2020

Samkvæmt almennum kjarasamningum Samtaka atvinnulífsins greiðist desemberuppbót eigi síðar en 15. desember. Desemberuppbót fyrir fullt starf er nú kr. 94.000. Uppbótin greiðist hlutfallslega m.v. starfstíma og starfshlutfall en fullt ársstarf telst a.m.k. 45 unnar vikur fyrir utan orlof. Starfsmenn sem eru í starfi í fyrstu viku desember eiga ávallt rétt á uppbót, hlutfallslega m.v. starfstíma, en aðrir þurfa að hafa unnið a.m.k. 12 vikur á síðustu 12 mánuðum til að eiga rétt á uppbót.

Hér má sjá fræðslumyndband um desemberuppbót 2020:

Sjá nánar:
Upplýsingar um desemberuppbót á vinnumarkaðsvef SA

MYND/KÁRI FANNAR LÁRUSSON 

Lesa meira

Samtök Atvinnulífsins

Skýringar vegna hækkunar launavísitölu Hagstofunnar í október 2020

Birt

on

By

Skýringar vegna hækkunar launavísitölu Hagstofunnar í október 2020

Hagstofan birti í gær launavísitölu októbermánaðar þar sem fram kom að hækkunin frá september var 0,7% og síðastliðna 12 mánuði 7,1%.

Þessar miklu hækkanir, bæði í október 2020 og síðastliðið ár, vekja eðlilega undrun.

Hækkunin í október á sér einkum tvær skýringar.

Í fyrsta lagi hækkar launavísitalan ávallt mikið í september og október ár hvert þótt engar kjarasamningsbundnar hækkanir eigi sér stað. Orsakirnar eru árstíðabundnar og liggja í því að álagsgreiðslur eru hærri í þessum mánuðum en mánuðina þar á undan sem að hluta einkennast af sumarleyfum og störfum afleysingafólks. Veigamesta skýring þessara árstíðabundnu hækkana launavísitölunnar er líklega í verslun og þjónustu þar sem afleysingafólk, t.d. sumarfólk, í ágúst og september fer úr fullu starfshlutfalli í hlutastörf þar sem álagsreiðslur vega þyngra en í fulla starfinu. Eftirvinnuálag starfsfólks í verslunum er dæmi um þetta.

Aðra skýringu má rekja til bónusgreiðslna, t.d. í fiskvinnu sem eru mun hærri í september og október en mánuðina þar á undan. Undanfarin áratug hefur launavísitalan hækkað um 0,7% í september og 0,4% í október, án þess að nokkrar miðlægar kjarasamningsbundnar hækkanir hafi átt sér stað.

Í öðru lagi kom endurnýjun nokkurra kjarasamninga inn í vísitöluna í október og voru þeir undantekningarlaust með afturvirkni. Í því felst að tvær launahækkanir, vegna ársins 2019 auk ársins 2020, komu til framkvæmda í október. Hagstofan mælir hækkanirnar þegar þær eru greiddar út en breytir ekki vísitölunni aftur í tímann. Nýlega endurnýjaðir kjarasamningar sem komu inn í launavísitölu októbermánaðar voru t.a.m. í stóriðju, grunnskólum og hjúkrun hjá sveitarfélögum og hjá starfsfólki fyrirtækja innan Samtaka sjálfstæðra skóla og Samtaka í velferðarþjónustu.

Munur milli almenna markaðarins og ríkis og sveitarfélaga

Hækkun launavísitölunnar í október um 7,1% síðustu 12 mánuði er í svipuðum takti og undanfarna sex mánuði þar sem hækkanirnar hafa verið á bilinu 6,3 til 6,8%. Hagstofan birtir einnig launavísitöluna eftir vinnumörkuðum, en með tveggja mánaða töf miðað við sjálfa launavísitöluna, þannig að nýjustu gildin eru fyrir ágúst 2020. Í ágúst 2020 hafði launavísitala á almennum vinnumarkaði hækkað um 6,0%, 7,5% hjá ríkinu og 9,0% hjá sveitarfélögum.

Á þessum mun milli almenna markaðarins annars vegar og ríkis og sveitarfélaga hins vegar eru nokkrar skýringar. Í fyrsta lagi veldur afturvirkni samninga opinberra aðila því að tvær almennar hækkanir koma til framkvæmda hjá starfsfólki stéttarfélaga sem gerðu kjarasamninga á tímabilinu nóvember 2019 til 2020, en á því tímabili voru nær allir kjarasamningar endurnýjaðir í opinbera geiranum.

Í öðru lagi var viðbúið að prósentuhækkanir starfsmanna sveitarfélaga yrðu hærri en á almennum vinnumarkaði og hjá ríkinu þar sem hlutfallslega fleiri starfsmenn sveitarfélaga taka laun samkvæmt þeim kauptöxtum sem hækka mest samkvæmt Lífskjarasamningnum.

Í þriðja lagi voru hækkanir í samningum Eflingar við sveitarfélögin hærri en samkvæmt Lífskjarasamningnum.

Reynslan sýnir að launahækkanir eru ávallt meiri en lágmarkshækkanir kjarasamninga

Við gerð Lífskjarasamningsins áætluðu SA að laun á almennum markaði myndu hækka um rúmlega 4% vegna hækkunarinnar í apríl 2020. Þar af hækkaði verkafólk sem tekur laun samkvæmt umsömdum launatöxtum um 7% en aðrir um 3%. Það liggur því fyrir að laun á almennum vinnumarkaði hafi hækkað u.þ.b. 2% umfram bein áhrif launahækkana Lífskjarasamningsins.

Skýringarnar geta verið fjölmargar en reynsla undanfarinna áratuga sýnir að launahækkanir eru ávallt meiri en lágmarkshækkanir kjarasamninga, bæði í samdrætti og þenslu. Kjarasamningar og óformleg launakerfi hafa innbyggðar launahækkanir sem koma fram í mælingum Hagstofunnar en eru ekki hluti af mati sem gert er á kostnaðaráhrifum kjarasamninga. Þá kann mikil hlutfallshækkun lágmarkstaxta hafa haft ruðningsáhrif á laun hluta þess starfsfólks sem tekur laun á markaði rétt fyrir ofan eða í námunda við umsamda lágmarkstaxta.

Lesa meira

Vinsælast

Allur réttur áskilin © 2020 Tíðin