Markmiðið er að
vekja athygli á aðgerðum,
aðferðum og viðbúnaði til að draga
úr áhrifum hamfara á jarðarbúa

24.10.2019

Þann 13. október s.l. var Alþjóðadagur Hamfaraminnkunnar haldinn í 30. sinn. En árið 1989 tilnefndu Sameinuðu Þjóðirnar 13.
október, Dag Hamfaraminnkunnar (International Day for Disaster
Reduction). Markmiðið er að vekja athygli á aðgerðum, aðferðum og viðbúnaði til að draga úr áhrifum hamfara á jarðarbúa og hvað er hægt að gera til að auka seiglu samfélaga til að takast á við hamfarir.

Undanfarin ár hefur dagurinn
verið nýttur til að vekja athygli á markmiðunum sjö sem sett eru fram í Sendai-rammaáætluninni sem Sameinuðu Þjóðirnar samþykktu í mars 2015. Seindai-rammaáætlunin gengur út á aðgerðir til að draga úr áhrifum
hamfara 2015-2030. Hann er kenndur við borgina Sendai í Japan ( SendaiFramework for Disaster Risk Reduction 2015-2030 )
en þar urðu miklar hamfarir eftir jarðskjálftann mikla og flóðbylgjuna
sem varð í kjölfar hans 11. Mars 2011. Markmiðin sjö sem sett
voru fram eru í stuttu máli eftirfarandi: 

  • SendaiAð verulega hafi dregið úr dauðsföllum, sem
    rekja má til hamfara.
  • Að verulega hafi dregið úr fjölda þeirra sem
    verða fyrir áhrifum hamfara.
  • Að dregið hafi úr
    efnahagslegum áhrifum vegna hamfara.
  • Að verulega hafi dregið úr áhrifum af
    hamförum á mikilvæga innviði og röskun á undirstöðu þjónustu s.s. heilbrigðis- og menntakerfi.
  • Að auka verulega fjölda landa
    sem hafa aðgerðaráætlun til að draga úr áhrifum hamfara á samfélagið.
  • Að auka verulega alþjóðlegt
    samstarf til þróunarlanda með því að aðstoða við uppbyggingu áætlana til að framfylgja Sendai rammaáætluninni.
  • Að auka verulega á aðgengi upplýsinga um spár, viðvaranir og hættu- og áhættumöt.   

Í ár var
áherslan lögð á markmið (d), þ.e. að draga úr áhrifum hamfara á mikilvæga innviði
og röskun á undirstöðu þjónustu s.s. heilbrigðis- og menntakerfi.

Hættu-
og áhættumat falla vel að Sendai rammaáætluninni

Ísland er aðili að Sendai rammaáætluninni 2015-2030 og er hún tengd
inn í Heimsmarkmið Sameinuðu Þjóðanna, sérstaklega markmið 11 Sjálfsbærar
borgir og samfélög
og markmið 13 Aðgerðir í Loftslagsmálum. Sú vinna
sem unnið hefur verið að hér á landi undanfarna rúma tvo áratugina varðandi hættu-
og áhættumat vegna náttúruvár, falli vel að Sendai rammaáætluninn og
markmiðunum sjö. En Veðurstofa Íslands ásamt samstarfsaðilum hafa unnið að
hættu- og áhættumati vegna snjóflóða frá 1996, vegna eldgosa frá 2012 og vatns-
og sjávarflóða frá 2015. Þessi verkefni eru mjög mikilvægur þáttur í því að
draga úr tjóni samfélagsins vegna náttúruhamfara, en megin tilgangur áhættumats
vegna náttúruvár er að draga verulega úr líkum á dauðsföllum vegna þeirra, og
lágmarka tjónnæmi samfélagsins og byggja upp seiglu þess. Gerð hættu- og áhættumats
vegna náttúruvár, mun gera okkur sem samfélag betur í stakk búin til að takast
á við afleiðingar þess og jafnvel koma í veg fyrir eða draga verulega úr líkum
á hamförum.

SvinaMaelir

Mælibúnaði
komið upp í Svínafellsheiði. Nú er unnið að hættumati fyrir Svínafellsjökul og svæðið neðan hans. Í því
þarf að leggja mat á hvað getur gerst og hversu stórt áhrifasvæði berghlaups
yrði.
(Ljósmynd: Þorsteinn Sæmundsson)