Connect with us

Veður

Ársskýrsla Veðurstofunnar kemur út á prenti í síðasta sinn

Birt

on

Náttúra Íslands er stórbrotin og fær hún að njóta sín í nokkrum ljósmyndum í ársskýrslunni eins og svo oft áður. Hér er mynd sem Ragnar Th. Sigurðsson ljósmyndari tók við Bárðarbungu í árleglegri ferð Veðurstofunnar, Jöklarannsóknafélagsins og vísindamanna á Vatnajökul.


19.11.2020

Ársskýrsla Veðurstofu Íslands er óvenju innihaldsrík þetta árið. Tilefnið er 100 ára afmæli Veðurstofunnar sem var stofnuð árið 1920. Mikið vatn hefur runnið til sjávar frá stofnun Veðurstofunnar og er stiklað á stóru í sögu hennar í ársskýrslunni. Að auki er í skýrslunni hefðbundið yfirlit á náttúrufari ársins 2019.

Þetta er í síðasta sinn sem ársskýrslan er gefin út á pappír. „Það er ýmislegt sem kemur til“, segir Haukur Hauksson, samskiptastjóri Veðurstofunnar, en hann og Sigurlaug Gunnlaugsdóttir, útgáfustjóri Veðurstofunnar, unnu saman að ársskýrslunni þetta árið. „Við á Veðurstofunni vinnum að því að minnka pappírsnotkun stofnunarinnar og það að hætta að prenta ársskýrsluna má segja að sé táknrænt skref í átt að því markmiði“, segir Haukur.

Framvegis mun skýrslan verða gefin út rafrænt og verið er að skoða hvaða viðmót hentar best fyrir skýrslur Veðurstofunnar. „Rafrænt viðmót gerir okkur til dæmis kleift að vera með tengla í ýmislegt efni sem tengist efni skýrslunnar hverju sinni, eitthvað sem myndi ekki rúmast á fáum prentuðum síðum“, segir Haukur. „Veðurstofan vinnur að því að bæta þjónustuna á stafrænum miðlum stofnunarinnar og það að þróa útgáfu á rafrænum skýrslum er hluti af þeirri vinnu sem við erum í þessa dagana. Vefurinn okkar er auðvitað mikilvægasti glugginn og jafnframt stærsta verkefnið þegar kemur að stafrænum miðlum og vonandi sjáum við afrakstur þeirrar vinnu á næsta ári þegar við erum orðin 101 árs“, segir Haukur að lokum.

Hér er hægt að skoða Ársskýrsla Veðurstofu Íslands 2019 í mismunandi viðmóti.

Hala skýrslunni niður á PDFformi

Skoða PDF eintakið í „flettiglugga“

Tilraunaútgáfa fyrir snjalltæki og tölvur

Veður

Nýtt ofanflóðahættumat fyrir Flateyri

Birt

on

By

Frá uppsetningu mælitækja í fjallshlíðinni ofan við Flateyri í október síðastliðnum. Uppsetningin ásamt endurskoðun á hættumati er hluti af heildarendurskoðun á viðbúnaði vegna snjóflóðahættu í byggðinni.


Eðli snjóflóða betur þekkt nú en þegar fyrra hættumat var gert

4.12.2020

Eftir snjóflóðin á Flateyri í janúar var ljóst að endurskoða þyrfti hættumat fyrir byggðina þar og að ofanflóðahætta þar væri vanmetin. Bæði snjóflóðin fóru að hluta fyrir varnargarðana ofan þorpsins. Flóðið úr Innra-Bæjargili féll á hús við Ólafstún þar sem stúlka grófst í flóðinu en var bjargað. Flóðið úr Skollahvilft rann langt út í höfnina og olli þar mjög miklu tjóni. Talið er að sá hluti flóðanna sem rann yfir varnargarðana hafi verið svokallaður „flóðfaldur“ eða „iðufaldur“, sem rennur ofan á fremsta hluta flóðsins með iðuköstum þar sem hraðinn getur verið mun meiri en hraði sjálfs þétta kjarna flóðsins. Doppler radar á varnargarðinum undir Skollahvilft mældi hraða snjóflóðsins og sést hinn hraðfara fremsti hluti flóðsins og hægari þétti kjarninn sem fylgir á eftir í mælingunum. Nánari umfjöllun um flóðin og mælingar á þeim er að finna í skýrslu sem er nýkomin út.

Skýringarmynd af lagskiptingu þurra snjóflóða. Neðst er þéttur kjarni (e. cold shear dense flow), fyrir framan hann og að vissu marki ofan á kjarnanum er iðukastafaldur (e. intermittency/fluidized regime) og aftan við iðukastafaldinn er eðlislétt kóf (e. suspension regime). Út frá radarmælingum má áætla að hraði iðufaldsins þegar flóðið kom úr gilinu hafi verið 45-60 m/s (160-215 km/klst) og hraði þétta kjarnans 35-45 m/s (125-160 km/klst). (Mynd byggð á skýringarmynd Betty Sovilla við Svissnesku snjóflóðarannsóknastofnunina SLF í Davos).

Eðli snjóflóða betur þekkt nú en þegar fyrra hættumat var gert

Tæplega 30 snjóflóð verið skráð úr Skollahvilft og Innra-Bæjargili frá 2004 þegar núverandi hættumat tók gildi. (Var áður: Síðan núgildandi hættumat var gert árið 2004 hafa tæplega 30 snjóflóð verið skráð úr Skollahvilft og Innra-Bæjargili.) Tíðni flóða hefur verið endurmetin og er tíðnin nú metin heldur hærri en samkvæmt hættumatinu 2004. Snjóflóðið úr Skollahvilft árið 1995 er talið hafa endurkomutíma um 100 ár en áður var endurkomutími þess metinn um 140 ár. Flóðið í janúar er talið hafa endurkomutíma um 80 ár og flóðið úr Innra-Bæjargili í janúar um 20 ár. Án varnargarða er talið að snjóflóð myndu ná niður í byggðina á um 10 ára fresti úr hvorum farvegi.

„Þessi breyting á endurkomutíma snjóflóða skiptir þó ekki sköpun í hættumatinu“, segir Magni Hreinn Jónsson, hópstjóri ofanflóða á Veðurstofu Íslands. „Heldur er það þetta yfirflæði iðukastahlutans svokallaða sem ekki var gert ráð fyrir í fyrra hættumati, enda var það eðli snjóflóða ekki þekkt á þeim tíma“, segir Magni. Enn er gert ráð fyrir að varnargarðarnir beini þétta kjarna snjóflóða að mestu frá byggðinni. Yfirflæðið er eðlisléttara en þétti kjarninn og getur munurinn verið 3-10 faldur. Hættan vegna yfirflæðisins er því að mun minni en af þétta kjarnanum. Yfirflæðið stöðvast einnig hraðar eftir að það skilst frá þétta kjarnanum. Snjóflóðalíkön sem vanalegu eru notuð til að herma snjóflóð í tengslum við hættumat geta ekki líkt rétt eftir eðlisfræði yfirflæðis eins og varð á Flateyri í janúar. „Þau fara þó nokkuð nærri um útbreiðslu yfirflæðisins, eins og það varð í janúar, og talið að þau gefi ákveðnar vísbendingar um útbreiðslu yfirflæðis stærri flóða. Hættumatið neðan garðanna nú er byggt á þessum forsendum, líkankeyrslum með fyrirliggjandi líkönum og mælingum á flóðunum í janúar og túlkun þeirra“, segir Magni.

Drög að hættumatskorti var kynnt íbúum og bæjarstjórn Ísafjarðarbæjar á dögunum. Hér má nálgast hættumatskortið í fullri stærð með skýringum.

Nú liggja fyrir drög að endurskoðuðu hættumati fyrir Flateyri sem kynnt hafa verið á íbúafundi með Flateyringum og fyrir bæjarstjórn Ísafjarðarbæjar. Í drögum að nýju hættumati eru tæplega 20 hús á C-svæði neðan varnargarðanna, en áður var ekkert hús á C-svæði. Á B-svæði eru nú rúmlega 11 hús en þar var aðeins eitt hús áður, en mesta breytingin er á legu B-línunnar. Hættumatið öðlast ekki formlegt gildi fyrr en það hefur verið kynnt aftur í endanlegri mynd og staðfest af ráðherra.

Flóðið í janúar eykur þekkingu á virkni varnargarða og kallar á endurskoðun þeirra

Í hættumatinu frá 2004 er gert ráð fyrir að varnargarðurinn undir Skollahvilft auki snjóflóðahættu á hafnarsvæðinu. Þessi áhrif voru þó verulega vanmetin. Flóðið í janúar gekk langt út í höfnina langleiðina að A-línunni eins og hún er í hættumatinu frá 2004. Líkanreikningar nú sýna að þétti kjarni stærri flóða getur farið yfir höfnina, gengið á land og farið um eða yfir 250 lengra en þau hefðu farið án varnargarðsins. Í drögum að endurskoðuðu hættumati er höfnin öll á C-svæði og nokkur hús neðan hennar. A-línan nær vestur fyrir Hafnarstræti og þar og neðan hafnarinnar eru hús á hættusvæði sem voru ekki á hættusvæði áður en varnargarðurinn undir Skollahvilft var reistur.

Strax í janúar var ljóst að endurskoða þyrfti ofanflóðavarnirnar á Flateyri og er það staðfest með drögum að nýju hættumati. Verkfræðistofan Verkís annast þá vinnu og voru fyrstu niðurstöður kynntar á íbúafundinum með Flateyringum.

Lesa meira

Veður

Tíðarfar í nóvember 2020

Birt

on

By

Stutt yfirlit

2.12.2020

Tíð var nokkuð hagstæð í nóvember og samgöngur greiðar. Að tiltölu var hlýjast austanlands en að tiltölu kaldast sunnan- og vestanlands. Mjög kalt var á landinu dagana 18. til 19. Óveðrasamt var á landinu dagana 4. og 5. og aftur dagana 26. og 27.

Hiti

Meðalhiti í Reykjavík í nóvember var 1,9 stig og er það 0,7 stigum yfir meðallagi áranna 1961 til 1990, en -0,7 stigum undir meðallagi síðustu tíu ára. Á Akureyri var meðalhitinn 1,0 stig, 1,4 stigum yfir meðallagi áranna 1961 til 1990, en 0,3 stigum yfir meðallagi síðustu tíu ára. Í Stykkishólmi var meðalhitinn 2,2 stig og 3,5 stig á Höfn í Hornafirði.

Meðalhita og vik á fleiri stöðvum má sjá í töflu.

stöð meðalhiti °C vik 1961-1990 °C röð af vik 2010-2019 °C
Reykjavík 1,9 0,7 64 150 -0,7
Stykkishólmur 2,1 1,2 48 175 0,0
Bolungarvík 1,4 0,6 48 123 -0,4
Grímsey 2,2 1,6 29 til 30 148 -0,2
Akureyri 1,0 1,4 42 140 0,3
Egilsstaðir 1,8 2,5 13 66 1,0
Dalatangi 4,3 2,5 12 83 0,9
Teigarhorn 3,6 2,3 20 148 0,7
Höfn í Hornaf. 3,5 0,7
Stórhöfði 3,6 1,2 40 144 -0,2
Hveravellir -3,6 1,2 23 56 -0,3
Árnes 0,3 0,6 67 141 -0,6

Meðalhiti og vik (°C) í nóvember 2020

Að tiltölu var hlýjast á Austurlandi en að tiltölu kaldast á suður- og vesturhluta landsins. Jákvætt hitavik miðað við síðustu tíu ár var mest 1,1 stig á Fáskrúðsfirði. Neikvætt hitavik miðað við síðustu tíu ár var mest -1,2 stig á Hvammi undir Eyjafjöllum.

Hitavik sjálfvirkra stöðva í nóvember miðað við síðustu tíu ár (2010–2019).

Meðalhiti mánaðarins var hæstur í Surtsey, 4,7 stig en lægstur -5,0 stig í Sandbúðum. Í byggð var meðalhitinn lægstur í Svartárkoti, -2,5 stig.

Hæsti hiti mánaðarins mældist 20,4 stig á stöð Vegagerðarinnar á Kvískerjum þ. 4. Mest frost í mánuðinum mældist -21,3 stig á Grímsstöðum í Fjöllum þ. 18.

Úrkoma

Úrkoma í Reykjavík mældist 80,5 mm sem er 10% umfram meðallag áranna 1961 til 1990. Á Akureyri mældist úrkoman 53,6 mm sem er rétt undir meðallagi áranna 1961 til 1990. Í Stykkishólmi mældist úrkoman 56,8 mm og 134,4 mm á Höfn í Hornafirði.

Dagar þegar úrkoma mældist 1,0 mm eða meiri í Reykjavík voru 16, þrír fleiri en í meðalári. Á Akureyri mældist úrkoman 1,0 mm eða meiri 11 daga, jafnmargir og í meðalári.

Snjór

Alhvítt var einn morgunn í Reykjavík, 6 færri en að meðaltali 1971 til 2000. Á Akureyri voru alhvítir dagar 6, níu færri en í meðalári.

Sólskinsstundafjöldi

Sólskinsstundir í Reykjavík mældust 42,0 sem er 3,4 stundum yfir meðallagi áranna 1961 til 1990. Á Akureyri mældust sólsinsstundirnar 15,6, sem er 1,3 stundum fleiri en í meðalári.

Vindur

Vindur á landsvísu var 0,3 m/s yfir meðallagi. Hvassast var á landinu dagana 4. og 5. (suðvestanátt) og dagana 26. og 27. nóvember (suðvestanátt).

Loftþrýstingur

Meðalloftþrýstingur í Reykjavík mældist 997,9 hPa og er það -6,2 hPa undir meðallagi áranna 1961 til 1990. Hæsti loftþrýstingur mánaðarins mældist 1025,1 hPa í Reykjavík-Víðidal þ.18. Lægstur mældist loftþrýstingurinn 959,6 hPa á Dalatanga þ. 20.

Fyrstu ellefu mánuðir ársins

Meðalhiti í Reykjavík fyrstu ellefu mánuði ársins var 5,4 stig sem er 0,7 stigum ofan meðallags áranna 1961 til 1990 en -0,5 stigum undir meðallagi síðustu tíu ára. Meðalhitinn raðast í 40. sæti á lista 150 ára. Á Akureyri var meðalhiti mánaðanna ellefu 4,8 stig. Það er 1,1 stigi ofan meðallags áranna 1961 til 1990 en -0,2 stigum undir meðallagi síðustu tíu ára. Meðalhitinn þar raðast í 22. til 24. sæti sæti á lista 140 ára. Úrkoman hefur verið 13% umfram meðallag í Reykjavík, en 26% umfram meðallag á Akureyri.

Haustið (október og nóvember)

Meðalhiti haustsins í Reykjavík var 3,8 stig. Það er 1,1 stigi ofan meðalags áranna 1961 til 1990, en -0,1 stigi undir meðallagi síðustu tíu ára. Meðalhitinn raðast í 38.sæti á lista 150 ára. Á Akureyri var meðalhiti haustsins 2,6 stig, 1,3 stigum yfir meðallagi áranna 1961 til 1990, en 0,2 stigum yfir meðallagi síðustu tíu ára. Meðalhiti haustsins á Akureyri raðast í 30. til 32. sæti á lista 140 ára.

Samanlögð úrkoma október og nóvembermánaða í Reykjavík mældist 122,6 mm sem er um 80% af meðalhaustúrkomu áranna 1961 til 1990. Á Akureyri mældist úrkoma haustsins 131,2 mm sem eru um 20% umfram meðallag áranna 1961 til 1990.

Skjöl fyrir nóvember

Meðalhiti á sjálfvirkum veðurstöðvum í nóvember 2020 (textaskjal).

Daglegt yfirlit mánaðarins á þremur ákveðnumveðurstöðvum er hægt að sækja í sérstaka töflu.

Lesa meira

Veður

Breytt fyrirkomulag á veðurfregnum í hádegisútvarpi Rásar 1 á RÚV

Birt

on

By

Veðurfregnatíminn kl. 12.40 hefur að mestu verið endurtekning á spám sem lesnar eru kl. 10.03 og verður sá tími óbreyttur.


30.11.2020

Á morgun, 1. desember, hefst nýr fréttaskýringaþáttur, Hádegið, á Rás 1 hjá RÚV. Lestur veðurfregna frá Veðurstofunni kl. 12.40 heyrir þá sögunni til. Sá veðurfregnatími hefur að mestu verið endurtekning á spám sem lesnar eru kl. 10.03 og verður sá tími óbreyttur. Veðurspá og viðvaranir verða engu að síður áfram hluti af hefðbundnum hádegisfréttatíma kl. 12.20 og með nýja þættinum á Rás 1 sjáum við fram á áframhaldandi gott samstarf við RÚV um miðlun hverskonar upplýsinga frá Veðurstofunni.

Lesa meira

Vinsælast

Allur réttur áskilin © 2020 Tíðin