Náttúruvársérfræðingar Veðurstofu Íslands hafa yfirfarið ríflega 8.000 skjálfta á og við Skagann síðan í lok janúar.


Mesta hrina sem mælst hefur á svæðinu
frá upphafi

10.4.2020

Jarðvísindamenn í Vísindaráði Almannavarna
hittust á fjarfundi miðvikudaginn 8. apríl og fóru yfir stöðu mála vegna
landriss og jarðskjálftavirkni á Reykjanesskaganum. Fundinn sátu vísindamenn
frá Veðurstofu Íslands, Jarðvísindastofnun Háskólans og ÍSOR, ásamt fulltrúum
frá Almannavarnadeild Ríkislögreglustjóra, Isavia-ANS og lögreglunni á
Suðurnesjum.

Landris mælist enn með miðju vestan við
Þorbjörn. Samtals nemur landrisið um 10 sm frá því í lok janúar á þessu ári.
Líkön af kvikuinnskoti gefa til kynna sillu á 3-4 km dýpi sem framkallar
umtalsverða jarðskjálftavirkni á stóru svæði norðan við Grindavík. Engin merki
eru um að kvikan sé að færast nær yfirborði.

Nýtt kvikuinnskot vestast á
Reykjanesskaganum

GPS mælingar ásamt nánari úrvinnslu og líkanreikningum á fyrirliggjandi
gögnum, gefa nú vísbendingar um nýtt kvikuinnskot vestast á Reykjanesskaganum
undir Rauðhólum og Sýrfelli. Þetta staðfesta gögn sem safnað hefur verið í
samstarfi Jarðvísindastofnunar Háskólans, ÍSOR, HS-orku og Veðurstofunnar eftir
að virknin við Þorbjörn hófst. Þenslan vegna kvikuinnskotsins mælist frá því um
miðjan febrúar og fram í fyrstu vikuna í mars. Þessi mynd skýrðist betur þegar
unnið var úr GPS mælingum Háskólans, sem ekki eru beintengdar vöktunarkerfinu.  Líkan staðsetur kvikuinnskotið á um 8-13 km
dýpi, sem er líklega við botn jarðskorpunnar á talsvert meira dýpi en
kvikuinnskotin tvö við Þorbjörn. Á sama tíma mældist jarðskjálftavirkni á
svipuðum slóðum, líklega til marks um sprennubreytingar í jarðskorpunni í
kring.

Í þessum atburðum telja vísindamenn því að þrjú
innskot hafi orðið á árinu. Fyrsta innskotið varð 21. janúar til 1. febrúar,
silla vestan við Þorbjörn á um 4 km dýpi. Frá 15. febrúar  til 7. mars varð innskot vestast á
Reykjanesskaganum, en líklega er þeirri þenslu lokið í bili. Frá 6. mars til
dagsins í dag er önnur rishrina í gangi vestan við Þorbjörn. Líkönin sýna sillu
á um 3,5 km dýpi og um helmingi hægari rishraða en í fyrri hrinunni.

Mesta hrina sem mælst hefur á
Reykjanesskaganum frá upphafi

Jarðskjálftavirkni er enn mikil þó að dregið
hafi úr stærri skjálftum á Reykjanesskaganum. Náttúruvársérfræðingar Veðurstofu
Íslands hafa yfirfarið ríflega 8.000 skjálfta á og við Skagann síðan í lok
janúar. Þetta er mesta hrina sem mælst hefur á Reykjanesskaganum frá upphafi. Mest
er virknin norðan Grindavíkur en undanfarið hefur mikil virkni mælst á stóru
svæði milli Eldeyjar til Krýsuvíkur.

Á síðustu öld mældist veruleg virkni víða á
Reykjanesskaganum á árunum 1927-1955 og 1967-1977. Snemma á þessum
virknitímabilum urðu jarðskjálftar við Brennisteinsfjöll, þ.e. M6.3 árið 1929
og svo M 6.0 árið 1968, sem eru stærstu skjálftar sem mælst hafa í grennd við
höfuðborgarsvæðið. Skjálftar af þessari stærð geta valdið tjóni á
Reykjavíkursvæðinu.

„Saga jarðskjálftavirkninnar á Reykjanesskaganum sýnir að
snarpir skjálftar hafa orðið í tengslum við meiriháttar jarðskjálftahrinur eins
og við erum að sjá nú. Þess vegna má segja að líkur á skjálfta sem myndi
finnast mjög vel á Höfuðborgarsvæðinu hafi aukist“, segir Kristín Jónsdóttir hópstjóri
náttúruvárvöktunar á Veðurstofu Íslands. Kristín tekur þó fram að það er erfitt að
segja hvenær slíkur skjálfti ríður yfir, en miðað við söguna
þá þurfa íbúar á Reykjanesskaganum að búa sig undir
slíkan skjálfta. 

Ágætt að nýta inniveruna til
að huga að vörnum og viðbúnaði vegna jarðskjálfta

Langflest hús á Íslandi er byggð þannig að þau
eigi að standast þá skjálfta sem líkur eru á að hér geti orðið.  Lausir munir, hillur, skápar o.s.frv.geta
farið af stað og valdið hættu ef ekki er rétt frá þeim gengið.  Því þarf reglulega að huga að forvörnum vegna
jarðskjálfta.  Besta leiðin til þess að
koma í veg fyrir tjón eða líkamsmeiðsl er að ganga vel frá húsgögnum og öðrum
innanstokksmunum þannig að þau falli ekki ef jarðskjálfti ríður yfir.  Áhrif jarðskjálfta, í hrinu eins og þeirri
sem nú gengur yfir, getur gætt á öllum Reykjanesskaga, og er þá
höfuðborgarsvæðið ekki undanskilið. 

Upplýsingar
um forvarnir og viðbrögð vegna jarðskjálfta má finna á heimasíðu almannavarna.