Þýðingarverkefnið
hlaut styrk úr sjóði Áslaugar Hafliðadóttur

16.11.2019

Jarðvísindamenn
á Íslandi eiga Jónasi Hallgrímssyni margt að þakka. Hann er af mörgum talinn
einn brautryðjenda íslenskra náttúruvísinda, en Jónas lauk lokaprófi í
náttúruvísindum árið 1838 með jarðfræði og steinafræði sem sérgrein. Samhliða
rannsóknum og skrásetningu á náttúru Íslands, smíðaði Jónas mörg orð sem lifa
góðu lífi í ræðu og riti nútímavísinda svo sem jarðfræði, jarðfræðingur,
rannsóknarefni, veðurfræði, vísindastarf, staðvindur og eldsumbrot svo nokkur
séu nefnd.

Veturinn 1839
vann Jónas að drögum að íslenskri eldfjallasögu sem hann endurbætti síðar og
þýddi á dönsku. Hvorugt ritið var gefið út; íslenska handritið lenti í
skjalasafni Bókmenntafélagsins en hið danska í gögnum Japetusar Steenstrup.

Það er því við
hæfi að velja fæðingardag Jónasar til opna aðgang að íslenskri eldfjallavefsjá.
Íslensk eldfjallavefsjá – www.islenskeldfjoll.is – er gagnvirk vefsíða og
opinbert uppflettirit þar sem er að finna heildaryfirlit um virkar eldstöðvar á
Íslandi, alls 32 talsins, öllum aðgengileg á ensku og nú á íslensku!  Eldfjallavefsjáin er samstarfsverkefni
Veðurstofu Íslands, Jarðvísindastofnunar Háskóla Íslands og
Almannavarnardeildar Ríkislögreglustjóra með aðkomu fjölda innlendra og
erlendra sérfræðinga sem hafa lagt verkefninu lið.

Mikilvægt að
styrkja íslensku í jarðfræðum

Þær Bergljót Óladóttir
og Ríkey Júlíusdóttir hafa unnið að þýðingu á efni vefsíðunnar frá því að
verkefnið hlaut styrk í lok árs 2018, en vinna við ensku útgáfu síðunnar hófst
fljótlega eftir Eyjafjallajökulsgosið 2010. „Þá reyndist vera þörf erlendis á
upplýsingum um íslensk eldfjöll. Ensk útgáfa af vefnum fór í loftið 2016 og
fyrir nokkrum misserum fengum við svo styrk til að koma efninu yfir á íslensku.
Þetta hefur verið mjög áhugavert verkefni og gaman að kynnast þeim mikla fjölda
orða á íslensku sem Jónas Hallgrímsson smíðaði”, segir Bergljót.

Með þýðingu efnis vefsjárinnar verður íslenskumælandi
almenningi auðveldað aðgengi að þessum mikilvægu upplýsingum og grunn- og
framhaldsskólum veitt öflugt kennslutól um eldvirkni landsins. Ísland er lítið
málsamfélag og mikilvægt er að viðhalda og styrkja notkun íslensku í jarðfræðum
með íslenskun viðurkennds fræðiefnis og útgáfu þess á aðgengilegu formi.

Skjaskot_Vefsidan

Í gegnum eldfjallavefsjánna
geta viðbragðs- og hagsmunaaðilar einnig nálgast miklar og mikilvægar upplýsingar um
virkni íslenskra eldstöðva, fjöldann allan af kortum og fylgst með virkni
kerfanna í rauntíma.