Fram kom á fundi Vísindaráðs að frá upphafi árs hafa rúmlega 6.000 skjálftar á Reykjanesskaganum verið yfirfarnir. Kortið sýnir skjálfta sem orðið hafa frá 1. janúar fram til 31 .mars, 2020.


Frá upphafi árs hafa rúmlega 6.000 skjálftar á
Reykjanesskaganum verið yfirfarnir

31.3.2020

Vísindaráð
almannavarna hittist á fjarfundi fimmtudaginn 26. mars og fóru yfir stöðu mála
vegna landriss og jarðskjálftavirkni á Reykjanesskaganum. Fundinn sátu
vísindamenn frá Veðurstofu Íslands, Jarðvísindastofnun Háskólans og ÍSOR, ásamt
fulltrúum frá Almannavarnadeild Ríkislögreglustjóra, HS-Orku, Isavia-ANS,
Umhverfisstofnun og lögreglunni á Suðurnesjum.

Kvikuinnskot ennþá líklegasta skýringin á skjálftavirkni norðan við Grindavík

Landris
mælist á nýjan leik með miðju vestan við Þorbjörn. Landris mældist frá 22.
janúar 2020 fram í byrjun febrúar og hóf svo að rísa á nýjan leik í fyrri hluta
mars. Í fyrstu rishrinu var rishraðinn 3-4 mm á dag og reis land um allt að 6 sm.
Í rishrinunni sem nú er í gangi rís landið um helmingi hægar (eða minna). Samtals
hefur land risið um 7-8 cm frá því í lok janúar. Vísindaráð telur ennþá að líklegasta
útskýringin á landrisinu sé kvikuinnskot og er kvikan að „smyrjast“ lárrétt inn
á milli jarðlaga og mynda þar þunna sillu á 3-4 km dýpi. Kvikuinnskotið
framkallar svo umtalsverða jarðskjálftavirkni á svæðinu norðan við Grindavík.

Grindvíkingar hafa ekki farið varhluta af jarðskjálftavirkninni
undanfarið. Þann 19. mars mældist grunn skjálftahrina í nágrenni við
niðurdælingarholu í Svartsengi, einungis 3 km frá útjaðri bæjarins.
Líkan af kvikuinnskotinu sem veldur landrisinu sýnir að sprungur opnast í
efstu 1-2 km, vegna spennu sem hefur myndast í allar áttir yfir
rismiðju. Þessi spennubreyting í jarðskorpunni geri það að verkum að
niðurdæling jarðhitavökva sem olli ekki teljandi skjálftavirkni áður er
líklegri til að gera það nú. Verklag niðurdælingar verður því
endurskoðað í samstarfi við HS Orku og hvernig fylgjast má með áhrifum
niðurdælingar á skjálftavirkni.

Nauðsynlegt að mæla og rannsaka núverandi
virkni á Reykjanesskaganum heildstætt

Fram
kom á fundinum að frá upphafi árs hafa rúmlega 6.000 skjálftar á Reykjanesskaganum
verið yfirfarnir. Þetta er mesta jarðskjálftavirkni sem mælst hefur á
Reykjanesskaga frá upphafi stafrænna mælinga árið 1991. Laugardaginn 28. Mars
mældist hrina við Eldey og má því segja að virknin  mælist allt frá Eldey að Krýsuvík. Töluverð óvissa
ríkir enn um hvað veldur svo útbreiddri skjálftavirkni. En líklegt verður að
teljast að eitthvað undirliggjandi ferli valdi því að svo stórt svæði verði
allt virkt á svo stuttu tímabili. En  eftir
Reykjanesskaganum og Reykjaneshryggliggja flekaskil og ganga eldstöðvakerfin, Eldey,
Reykjanes, Svartsengi og Krýsuvík þvert á þessi skil. Í ljósi þessarar virkni telur
Vísindaráð nauðsynlegt að mæla og rannsaka núverandi virkni á Reykjanesskaganum
heildstætt og bera hana saman við eldri atburði á svæðinu svo varpa megi
frekara ljósi á ástæður og þróun atburðarásarinnar nú.

Vísindaráð
vill árétta að þær sviðsmyndir sem teiknaðar voru
upp í lok janúar
eru enn í gildi.

Vísindaráð
mun að öllu óbreyttu koma aftur saman 8. apríl.