Almannavarnir

Fundur í vísindaráði almannavarna vegna Grímsvatna og Bárðarbungu

Vísindaráð almannavarna hittist á fjarfundi þriðjudaginn 13. október til að ræða nýjustu mæligögn frá Grímsvötnum og Bárðarbungu, en síðasti vísindaráðsfundur var 25. september síðastliðinn. Fundinn sátu vísindamenn frá Veðurstofu Íslands, Jarðvísindastofnun Háskólans, ásamt fulltrúum frá Isavia-ANS, Landhelgisgæslunni, Landsbjörg, Umhverfisstofnun, almannavarnadeild ríkislögreglustjóra og lögreglunni á Suðurlandi og Norðurlandi Eystra.

Grímsvötn

Skjálftavirkni er minni nú en var fyrr í haust en ekki er óeðlilegt að sveiflur séu í henni.  Mest var hún 7.-14. september með yfir 15 skjálfta M>0.8 en þeim hefur fækkað jafnt og þétt síðan og voru í síðustu viku þrír (með M>0.8).  Enn er nokkuð í að uppsöfnuð orkuútlausn vegna jarðskjálftavirkni nái því sem það var fyrir eldgosin 2004 og 2011, en nú eru liðin rúm níu ár frá síðasta gosi sem er lengsta goshlé í Grímsvötnum frá 1998. 

GPS mælingar á Grímsfjalli sýna að færsla er nú til suðurs og upp á við, sem er breyting frá suð-suðaustur færslunni sem verið hefur lengst af frá síðasta eldgosi (2011).  Ýmsar hugmyndir voru ræddar en engin augljós skýring er á þessari breytingu sem er ekki talin stórvægileg.  Í ljósi þess að enn mælist marktæk færsla er líklegt að kvikusöfnun sé enn í gangi.

Íshellan í Grímsvötnum heldur áfram að rísa vegna vatnssöfnunar, en 5. október jókst rishraðinn skyndilega í um 15 klst. en leitaði síðan aftur í sama far og var áður.  Nokkrar ástæður geta skýrt þessar mælingar eins og ísskrið sem þrýstir upp íshellunni, tæming jarðhitakatla innan vatnasviðs Grímsvatna, eða aukin bræðsla vegna jarðhita. Í síðustu viku var flogið yfir Grímsvötn og yfirborðið skoðað auk þess yfirborð var á nokkrum stöðum mælt með hæðarratsjá. Ekkert óvenjulegt kom fram í þeim mælingum.

Þann 30. september hækkaði Veðurstofa Íslands fluglitakóða eldfjalla í gulan í ljósi aukinnar virkni og líkum á hlaupi sem gæti leitt til eldgoss. Gulur kóði tryggir formleg samskipti og upplýsingaflæði á milli aðila í flugrekstri.

Vel er fylgst með Grímsvötnum með ýmsum aðferðum: Vefmyndavél á Grímsfjalli, jarðskjálftamælar, GPS landbreytingar og hækkun á íshellu, reglulegur samanburður á loftmyndum og flugmælingar þegar því verður komið við.  Búast má við jökulhlaupi á næstunni og því gæti fylgt eldsgos.

Bárðarbunga

Jarðskjálftar verða reglulega í Bárðarbungu sem tengjast aukinni þenslu í eldstöðinni.  Smáskjálftavirkni er viðvarandi og reglulega koma skjálftar af stærðinni 4-5, eða um 3-10 á ári. Skjálftarnir sjálfir skapa ekki hættu en benda til þess að kvika streymi inní eldstöðina á ný. GPS landmælingar sýna einnig færslur sem benda til þenslu í eldstöðinni. Þensla var hröðust í kjöfar gosloka, en dregið hefur úr þensluhraða síðan þá.

Þá var flogið yfir Bárðarbungu í síðustu viku og jarðhitakatlar mældir sem fóru að myndast eftir eldsumbrotin í Holuhrauni. Sumir grynnka á meðan aðrir dýpka, en meginþróunin er í átt að aukinni jarðhitavirkni og hefur verið svo að miklu leyti frá öskjusiginu 2014-2015.  Kort sem gerð eru eftir gervitunglamyndum sýna sömu þróun. Gera verður ráð fyrir þeim möguleika að með tímanum gæti bræðsluvatn safnast fyrir undir kötlum og komið fram sem jökulhlaup.  Nauðsynlegt er að hafa áfram sérstakar gætur á þessari þróun. Engin gögn benda þó til þess nú að vatn sé farið að safnast fyrir í neinum mæli eða að yfirvofandi hlauphætta sé þegar fyrir hendi.

Næsti fundur vísindaráðs hefur ekki verið boðaður

Síðast uppfært: 16. október 2020 klukkan 20:21

Halda áfram að lesa

Almannavarnir

Óvissustig vegna hættu á gróðureldum á Norðurlandi Vestra

Ríkislögreglustjóri, í samráði við lögreglustjóra og slökkviliðsstjórana á Norðurlandi Vestra hafa ákveðið að lýsa yfir óvissustigi almannavarna vegna hættu á gróðureldum. Þessi ákvörðun er byggð á því að lítið hefur rignt á svæðinu undanfarið og veðurspá næstu daga sýnir heldur ekki neina úrkomu af ráði. Óvissustig almannavarna þýðir að aukið eftirlit er haft með atburðarás sem á síðari stigum gæti leitt til þess að heilsu og öryggi fólks, umhverfis eða byggðar verði ógnað. Að lýsa yfir óvissustigi er hluti af verkferlum í skipulagi almannavarna til að tryggja formleg samskipti og upplýsingagjöf á milli viðbragðsaðila og almennings.

Almenningur er hvattur til að sýna aðgát með opinn eld á þessum svæðum og öðrum þar sem gróður er þurr. Það þarf ekki mikinn neista til þess að af verði stórt bál.

Ef fólk verður vart við gróðurelda á strax að hringja í 112. Á heimasíðu almannavarnadeildar ríkislögreglustjóra má nálgast upplýsingar um ýmsar varnir til að draga úr hættu af gróðureldum https://www.almannavarnir.is/natturuva/eldhaetta/ og einnig inn á https://www.grodureldar.is/

Halda áfram að lesa

Almannavarnir

Hættustig vegna hættu á gróðureldum

Ríkislögreglustjóri, í samráði við lögreglustjóra og slökkviliðsstjóra á Vestfjörðum, Vesturlandi, Höfuðborgarsvæðinu, Suðurnesjum og Suðurlandi hafa ákveðið að lýsa yfir hættustigi almannavarna vegna hættu á gróðureldum. (Sjá tilkynningu vegna óvissustigs). Svæðið sem um er að ræða nær frá Breiðafirði að Eyjafjöllum. Þessi ákvörðun er byggð á undanfarið hefur lítið rignt þessu svæði og veðurspá næstu daga sýnir ekki neina úrkomu af ráði.

Hættustig almannavarna er sett á ef heilsu og öryggi manna, umhverfis eða byggðar er ógnað af náttúru- eða mannavöldum þó ekki svo alvarlegar að um neyðarástand sé að ræða.  Að lýsa yfir hættustigi er hluti af verkferlum í skipulagi almannavarna til að tryggja formleg samskipti og upplýsingagjöf á milli viðbragðsaðila og almennings

Banna opin eld vegna þurrkatíðar
Samhliða því að fara á hættustig þá hafa allir slökkviliðsstjórar, á því svæði sem hættustig nær yfir, tekið þá sameiginlegu ákvörðun að banna meðferð opins elds vegna þurrkatíðar sem nú geysar. Slökkviliðsstjórar hafa sammælst um að slíkt bann sé nauðsynlegt þar sem mikil eldhætta getur skapast af litlum neista.

Bann þetta er í samræmi við reglugerð nr. 325/2016 um meðferð elds og varnir gegn gróðureldum.

26. gr.
Afturköllun leyfis.

Sýslumanni er heimilt að afturkalla leyfi sem veitt eru skv. reglugerð þessari ef skilyrðum í leyfi er ekki fylgt eða ef upp koma þær aðstæður að hætta er talin geta stafað af leyfðri brennu.

Slökkviliðsstjóri getur stöðvað leyfða sinubrennu, eða að kveikt sé í bálkesti, og bannað meðferð opins elds sé það talið viðsjárvert vegna veðurs eða af öðrum öryggisástæðum.

Bann þetta tekur gildi frá og með deginum í dag (11.5.2021) og tekur til þess landsvæðis sem hættustigið nær yfir. Bannið gildir þar til tilkynning um afléttingu er send út. Brot varða sektum.

Almenningur og sumarhúsaeigendur á svæðinu eru hvattir til að:

  • Ekki kveikja eld innan sem utandyra (kamínur, grill,  varðeldar, flugeldar og fleira)
  • Ekki nota einnota grill sem og venjuleg grill
  • Kanna flóttaleiðir við sumarhús  
  • Huga að brunavörnum (slökkvitæki, reykskynjarar) og gera flóttaáætlun
  • Ekki vinna með verkfæri sem hitna mikið eða valda neista
  • Fjarlæga eldfim efni við hús (huga að staðsetningu gaskúta)
  • Bleyta í gróðri kringum hús þar sem þurrt er

Hægt er að kynna sér betur hættur vegna gróðurelda:

Ef fólk verður vart við gróðurelda á strax að hringja í 112.

Mynd: Landhelgisgæslan
Mynd: Landhelgisgæslan

Halda áfram að lesa

Almannavarnir

Óvissustig vegna hættu á gróðureldum

Ríkislögreglustjóri, í samráði við lögreglustjóra og slökkviliðsstjóra á Vesturlandi, Höfuðborgarsvæðinu, Suðurnesjum og Suðurlandi hafa ákveðið að lýsa yfir óvissustigi almannavarna vegna hættu á gróðureldum.

Svæðið sem um er að ræða nær frá Eyjafjöllum að sunnanverðu Snæfellsnesi. Þessi ákvörðun er byggð á því að lítið hefur rignt þessu svæði undanfarið og veðurspá næstu daga sýnir heldur ekki neina úrkomu af ráði.

Óvissustig almannavarna þýðir að aukið eftirlit er haft með atburðarás sem á síðari stigum gæti leitt til þess að heilsu og öryggi fólks, umhverfis eða byggðar verði ógnað. Að lýsa yfir óvissustigi er hluti af verkferlum í skipulagi almannavarna til að tryggja formleg samskipti og upplýsingagjöf á milli viðbragðsaðila og almennings.

Almenningur er hvattur til að sýna aðgát með opin eld á þessum svæðum og öðrum þar sem gróður er þurr. Það þarf ekki mikinn neista til þess að af verði stórt bál.

Ef fólk verður vart við gróðurelda á strax að hringja í 112.

Á heimasíðu almannavarnadeildar ríkislögreglustjóra (www.almannavarnir.is) má nálgast upplýsingar um ýmsar varnir til að draga úr hættu af gróðureldum https://www.almannavarnir.is/natturuva/eldhaetta/ og einnig inn á https://www.grodureldar.is/

Sjá meðferð eld á grónu svæði

Halda áfram að lesa

Vinsælast

Allur réttur áskilin © 2021 Tíðin