Félag atvinnurekenda

Hvað finnst Sigurði, Bjarna og Lilju um Isavia?

11. janúar 2022

Grein Ólafs Stephensen, framkvæmdastjóra FA, í Innherja á Vísi 11. janúar 2021.

Íslenska ríkið, undir merkjum Isavia, rekur meðal annars öfluga nærfataverslun á Keflavíkurflugvelli.

Félag atvinnurekenda hefur á undanförnum árum látið ýmis mál sem varða ríkisrisann Isavia til sín taka, t.d. hvernig fyrirtækið hefur lagt stein í götu einkarekinna keppinauta í bílastæðaþjónustu á alþjóðaflugvellinum í Keflavík, farið í beina samkeppni við innlenda verzlun með netverzlun fríhafnarinnar, og ósanngjarna úthlutun afgreiðslutíma til flugfélaga.

FA tekur því eindregið undir tilmæli Samkeppniseftirlitsins til stjórnvalda, sem birt voru í áliti stofnunarinnar í síðustu viku, um að séð verði til þess að starfsemi Isavia hamli ekki samkeppni og að ríkið beiti virku eigendaaðhaldi til að hafa hemil á yfirgangi ríkisfyrirtækisins í garð keppinauta. Slíka stefnu þarf að marka almennt um ríkisfyrirtæki og -stofnanir sem (af einhverri furðulegri ástæðu) eru látin standa í rekstri í beinni samkeppni við einkaaðila. Það eitt að ríkið sé í slíkum rekstri er í bezta falli varhugavert en verður þeim mun fráleitara í ljósi þeirrar staðreyndar að ríkið hefur ítrekað farið á svig við samkeppnislöggjöfina í þeim erindagjörðum.

SE fer fram á að stjórnvöld taki afstöðu
Í áliti Samkeppniseftirlitsins er það nýmæli, að stofnunin fer fram á skýra afstöðu stjórnvalda til tilmælanna. „Að því marki sem stjórnvöld fallast ekki á tillögur OECD eða tillögur Samkeppniseftirlitsins, er mælst til þess að tekin verði opinber afstaða til þeirra svo ekki ríki efi um afdrif viðkomandi tillagna eða tilmæla,“ segir þannig í álitinu. Þessi krafa SE er væntanlega sett fram í ljósi biturrar reynslu; það hefur því miður verið alltof algengt að ráðherrar hummi fram af sér tilmæli Samkeppniseftirlitsins árum saman. Dæmin um það eru mýmörg, til dæmis varðandi tilmæli stofnunarinnar á sviði landbúnaðar og sjávarútvegs og fyrri ábendingar hennar um samkeppnishætti á Keflavíkurflugvelli.

Ráðherrum ber að vinna eftir samkeppnislöggjöfinni og Samkeppniseftirlitinu ber að gæta þess að aðgerðir opinberra aðila takmarki ekki samkeppni og benda stjórnvöldum á leiðir til þess að gera samkeppni virkari og auðvelda aðgang nýrra keppinauta að markaði. Ráðherrar eiga ekki að hunza Samkeppniseftirlitið. Það er heiðarlegra að þeir segi þá bara skýrt að þeir standi með sérhagsmunum tiltekinna atvinnugreina, fyrirtækja eða stofnana og séu andvígir samkeppni á tilteknum sviðum.

Hvað finnst ráðherrunum?
Tilmælum Samkeppniseftirlitsins er beint að þremur ráðherrum; Bjarna Benediktssyni fjármálaráðherra, sem skipar stjórnarmenn ríkisins í Isavia, Sigurði Inga Jóhannssyni innviðaráðherra, sem fer með stefnumótun sem snýr að samgöngum í landinu, og Lilju Dögg Alfreðsdóttur ferðamála-, viðskipta og menningarmálaráðherra, sem fer með skipan ferðamála. Fjölmiðlar myndu gera margt vitlausara en að þýfga þessa ráðherra alla þrjá um afstöðu þeirra til tilmæla Samkeppniseftirlitsins. Við eigum að vita hvar við höfum þá sem með valdið fara í þessum efnum.

Grein Ólafs í Innherja

Félag atvinnurekenda

Fordæmi forstjóranna

„Endahnútur“ Ólafs Stephensen framkvæmdastjóra FA í Viðskiptablaðinu 11. ágúst 2022.

Framundan eru erfiðar kjaraviðræður. Vaxandi verðbólga, afleiðing ytri áfalla, ógnar kaupmætti launafólks. Hækkandi húsnæðiskostnaður hefur sömu áhrif. Margir stjórnendur minni og meðalstórra fyrirtækja, sem eru uppistaðan í Félagi atvinnurekenda – og í íslenzku atvinnulífi – hafa miklar áhyggjur af komandi misserum. Þeir hafa síðustu mánuði leitað allra leiða til að hagræða og komast hjá því að velta hækkun á nánast öllum aðföngum út í verðlagið, á sama tíma og þeir þurfa að takast á við tvær kjarasamningsbundnar hækkanir á launum.

Það er rétt hjá hagfræðingum sem unnu skýrslur fyrir þjóðhagsráð að svigrúmið til launahækkana er lítið sem ekkert. Það er gömul saga og ný að nafnlaunahækkanir, sem ekki byggjast á aukinni framleiðni atvinnulífsins, kynda undir verðbólgu en slá ekki á hana. Samningar sem gengju út á slíkar hækkanir myndu gera illt verra og skerða kaupmátt.

Undanfarin ár hafa verið tími mikillar kaupmáttaraukningar. Við sem tölum máli atvinnurekenda höfðum gjarnan til ábyrgðar stéttarfélaga og hvetjum forystumenn þeirra til að gera skynsamlegar kröfur sem stuðla að því að varðveita árangurinn en stofna honum ekki í hættu. Við verðum líka að gera kröfur til sjálfra okkar og forðast að ala á reiði, sundrungu og misklíð á vinnumarkaði. Fréttir af því að forstjórar stærstu fyrirtækja landsins hækki í launum um margföld mánaðarlaun verkafólks og að kaupaukakerfi og ríflegir bónusar, sem hurfu eftir hrun, hafi verið endurreist hafa vakið slík viðbrögð hjá verkalýðshreyfingunni. Afleiðingarnar eru líklegar til að bitna harðast á litlu og meðalstóru fyrirtækjunum.

Fleiri slík axarsköft væru ein stærsta ógnin við farsæla niðurstöðu kjaraviðræðna. Stjórnir stærstu fyrirtækjanna gætu gert margt vitlausara en að lækka forstjóralaunin í aðdraganda kjarasamninga og setja bónusum og arðgreiðslum hófleg mörk.  Kraftar atvinnulífsins verða nú um stundir að beinast að stöðugleika, bæði hvað varðar verðlag, hagnað og laun.

Halda áfram að lesa

Félag atvinnurekenda

Fólkið sem ber ábyrgð á þriggja milljarða skattahækkun

26. júlí 2022

Það er undir borgarstjórn Reykjavíkur komið hvort skattar á fyrirtæki í borginni hækka um 1,5 milljarða á næsta ári vegna hækkunar fasteignamats.

Grein Ólafs Stephensen framkvæmdastjóra FA í Viðskiptamogganum 21. júlí 2022.

Óhætt er að segja að mörgum atvinnurekendum hafi brugðið í brún í lok maí, þegar fasteignamat fyrir árið 2023 var gert opinbert. Fasteignamat atvinnuhúsnæðis á landinu öllu hækkar um 10,2% frá mati ársins 2022. Samkvæmt útreikningum Félags atvinnurekenda þýðir það um þriggja milljarða króna skattahækkun á fyrirtækin í landinu.

Frá því að núverandi tekjumatsaðferð var tekin upp við útreikning fasteignamats atvinnuhúsnæðis fyrir árið 2015 og fram til síðasta árs hækkaði álagður fasteignaskattur á atvinnuhúsnæði á landinu úr tæplega 17 milljörðum króna á ári í um 28,8 milljarða, eða um tæplega 70%. Það gerist þrátt fyrir breytingar sumra sveitarfélaga á álagningarprósentu til að bregðast við hækkandi fasteignamati.

Öllum ætti að vera ljóst hversu fráleit þessi þróun er. Á sama tíma hækkaði verðlag í landinu þannig um tæplega 17%. Fasteignaskatturinn er vondur skattur, sem leggst á eigið fé fyrirtækja alveg óháð því hvort rekstrarafkoma þeirra – og þar með getan til að standa undir hækkandi skattgreiðslum – hefur tekið breytingum.

Félag atvinnurekenda sendi öllum sveitarfélögum í landinu áskorun um að lækka álagningarprósentu fasteignaskattsins til að bregðast við hækkun matsins. Þar sagði meðal annars:

„Að mati FA verður ekki við þessa þróun unað. Mörg fyrirtæki eru að rétta úr kútnum eftir kórónuveirukreppuna. Gífurlegar hækkanir á aðföngum gera fjölda fyrirtækja erfitt fyrir og þau þurfa að leita allra leiða til að velta þeim ekki út í verðlag. Engu að síður er verðbólgan sú hæsta í mörg ár. Framundan eru afar erfiðar kjaraviðræður. Þriggja milljarða skattahækkun sveitarfélaganna er ekki það sem atvinnulífið þarf á að halda við þessar aðstæður. 

Stjórn FA telur að hér verði hvert og eitt sveitarfélag að sýna ábyrgð og gera breytingar á sinni álagningarprósentu þannig að hækkanir á fasteignasköttum skaði ekki atvinnulífið í landinu meira en orðið er. Sveitarstjórnarmenn geta ekki firrt sig ábyrgð og látið „sjálfkrafa“ hækkanir á sköttum renna umræðulaust í sjóði sveitarfélaganna.“

Þetta var ekki fyrsta áskorunin af þessu tagi sem FA hefur sent á sveitarfélögin að undanförnu, en viðbrögðin hafa þó verið meiri en undanfarin ár. Þannig hafa sveitarfélög á borð við Kópavog, Mosfellsbæ og Hveragerði brugðizt afdráttarlaust við og lýst því yfir að þau muni lækka álagningarprósentuna til þess að álögur á fyrirtækin fari ekki úr böndunum.

Þau viðbrögð eru fagnaðarefni, en um leið er afstaða stærsta sveitarfélagsins – eða eigum við að segja afstöðuleysi – mikil vonbrigði. Reykjavíkurborg innheimtir um helming allra fasteignaskatta af atvinnuhúsnæði í landinu. Um helmingur þeirrar þriggja milljarða króna skattahækkunar sem stefnir í að óbreyttu á næsta ári er þannig í Reykjavík; þar munu fasteignaskattar af atvinnuhúsnæði hækka um tæplega 1,5 milljarða króna án aðgerða. Reykjavíkurborg hefur dregið lappirnar í lækkun skatthlutfallsins í samanburði við nágrannasveitarfélögin og innheimtir nú hæsta fasteignaskattinn á atvinnuhúsnæði af öllum sveitarfélögum á höfuðborgarsvæðinu, 1,6% af fasteignamati samanborið við t.d. 1,4% í Hafnarfirði.

Í kosningabaráttunni fyrir sveitarstjórnarkosningarnar í maí töldu tveir af flokkunum, sem nú mynda nýjan meirihluta í Reykjavíkurborg, Framsóknarflokkurinn og Viðreisn, að of langt hefði verið gengið í hækkunum fasteignaskatta og ástæða væri til að lækka skattprósentuna. Í samstarfssáttmála meirihlutans kemur hins vegar fram að lækka eigi skattana „í lok kjörtímabilsins“. Það er eftir þrjú ár og gerist augljóslega of seint fyrir fyrirtæki, sem glíma nú við miklar hækkanir á launakostnaði og aðföngum.

Sveitarstjórnarmenn virðast stundum vona að hækkun fasteignamatsins, sem er yfirleitt tilkynnt um mánaðamót maí og júní, sé gleymd við afgreiðslu fjárhagsáætlana í árslok. Það er ekki sízt hlutverk þeirra sem borga fasteignaskatta að halda þeim við efnið og minna þá á að ábyrgðin er þeirra. Ef þeir gera ekkert, er milljarða króna skattahækkun á fólk og fyrirtæki á þeirra ábyrgð.

Halda áfram að lesa

Félag atvinnurekenda

Lokað vegna sumarleyfa

Kæru atvinnurekendur og aðrir viðskiptavinir! Vegna sumarleyfa verður skrifstofan okkar lokuð dagana 18.-22. júlí. Njótið sumarsins!

Halda áfram að lesa

Vinsælast

Allur réttur áskilin © Tíðin