Félag atvinnurekenda

Margt gerst, mikið breyst – en ekki nóg

11. janúar 2022

„Ég held að mjög margir [karlar] séu að endurmeta afstöðu sína í þessum málum,“ sagði Ólafur Stephensen í Kastljósi.

Ólafur Stephensen framkvæmdastjóri Félags atvinnurekenda sagði í viðtali í Kastljósi á RÚV í gærkvöldi að viðskiptalífið væri enn að læra að fást við mál sem vörðuðu kynferðislega áreitni, ofbeldi eða mismunun. Fyrirtæki þyrftu að íhuga viðbrögð sín við #metoo-málum og hvort einhver slík leyndust innan fyrirtækjanna eða í tengslum við þau. Ólafur ræddi málið við Sigríði Dögg Auðunsdóttur fréttamann og Ingunni Agnesi Kro, lögfræðing og stjórnarmann í ýmsum stórfyrirtækjum.

Ólafur sagði að fimmtudagurinn 6. janúar, þegar nokkrir menn, sumir áberandi í viðskiptalífinu, hættu störfum eða viku sæti vegna ásakana um kynferðisbrot, hefði verið býsna stór dagur í baráttunni sem kennd er við #metoo.

Mikið gerst á fjórum árum – en ekki nóg
„Þegar maður horfir til baka þá hefur í raun býsna margt gerst og ég held að við séum komin talsvert langt á þessum rúmlega fjórum árum frá því að metoo-byltingin hófst,“ sagði Ólafur. „Þetta byrjar allt síðla árs 2017 með frásögnum tuga kvenna af kynferðisofbeldi, áreitni og mismunun innan fyrirtækja. Með því verður ákveðin vitundarvakning. Það sem hins vegar einkennir mikið þær frásagnir er úrræðaleysið í fyrirtækjunum, ekki síst hjá stjórnendum. Þeir vissu gjarnan ekkert hvernig þeir ættu að taka á þessum málum, jafnvel þótt lagaramminn væri skýr.“

Stjórn Félags atvinnurekenda ályktaði um #metoo í desember 2017 og hvatti félagsmenn til að tryggja að kynferðisleg og kynbundin áreitni, ofbeldi og mismunum þrifist ekki í fyrirtækjum þeirra. Ólafur rifjaði upp að FA hefði í framhaldinu farið í vinnu með aðildarfyrirtækjunum við að tryggja að viðbúnaður þeirra gagnvart slíkum málum væri í lagi. „Við sögðum: Starfsmannastefnan þarf að endurspegla hvað ykkur finnst; svona er ekki í boði. Fólk þarf að vita hvert það á að snúa sér og það þurfa að vera skýrir ferlar til að taka á því. Núna, þegar við gerum kannanir hjá okkar félagsmönnum, þá er mikill meirihluti fyrirtækjanna sem segist vera með þennan viðbúnað í lagi en það er kannski ekki nóg.“

Ólafur sagði að næsti áfangi í #metoo-baráttunni hefði verið mál framkvæmdastjóra hjá Orkuveitu Reykjavíkur, sem var sagt upp störfum haustið 2018 vegna óviðeigandi framkomu gagnvart starfsfólki. „Mig minnir að þá hafi ég sagt í einhverju viðtali að ef það mál ætti að kenna mönnum eitthvað, þá væri það að sitja ekki og bíða og vona að málið fari. Það er klárlega ekki lengur hægt að treysta á meðvirknina og þöggunina í samfélaginu – af því að þetta nýjasta mál sýnir okkur að það er farið. Ég held að ef eitthvað er, hafi þessi fyrirtæki sem hér um ræðir brugðist heldur seint við.“

Ingunn Agnes Kro, Sigríður Dögg Auðunsdóttir og Ólafur Stephensen ræddu málið í Kastljósi.

Eitruð fyrirtækjamenning ekki upprætt nema taka á samfélagsmeininu
Viðskiptalífið er enn að læra í þessum málum að mati Ólafs. „Það sem er kannski stóra breytingin í þessu máli er – það er til dæmis ekkert óskaplega langt síðan stjórnandi í stóru fyrirtæki var látinn fara út af svona metoo-máli, en það var út af einhverju sem gerðist inni í fyrirtækinu. Þetta mál segir okkur að það er ekki bara hægt að segja að þetta hafi verið eitthvað sem viðkomandi gerði í sínum frítíma og komi ekki því sem er að gerast í fyrirtækinu við. Af því að við vorum að tala um eitraða fyrirtækjamenningu – hún verður auðvitað ekki upprætt nema samfélagsmeinið sem slíkt – sem er ofbeldi, áreitni og mismunun gagnvart konum – sé upprætt. Og það gerist auðvitað bara á miklu víðtækari vettvangi. Þar verða fyrirtækin, og ekki síður þeirra stjórnendur og eigendur, að ganga á undan með góðu fordæmi. Ég held að þetta mál sé klárlega fordæmisgefandi en ég er ekki að segja að við séum komin til botns í því hvernig við eigum að höndla þetta.“

Aukinn hlutur kvenna og áhrif lífeyrissjóða skipta máli
Ólafur sagðist telja að stjórnendur fyrirtækja ættu nú að vera að velta fyrir sér í fyrsta lagi hvað þeir myndu gera ef sambærilegt mál kæmi upp innan þeirra fyrirtækis eða í tengslum við það. „Og í öðru lagi: Eru einhver mál í þessu fyrirtæki eða tengd því, sem geta átt eftir að springa svona framan í okkur? Þá kemur nú upp í hugann gamla reglan í almannatengslum: Ef þú ert í vandræðum, segðu þá frá því strax og segðu það sjálfur, því að það er alltaf betra en að aðrir komi og segi frá því.

Framkvæmdastjóri FA tók undir það með viðmælendum sínum að það hefði skipt máli um þróun þessa tiltekna #metoo-máls að stjórnir í fyrirtækjum væru orðnar fjölbreyttari á síðari árum. „Fjölgun kvenna í stjórnum hefur örugglega skipt máli. Ég held líka að það hafi mögulega skipt máli, allavega í einhverjum af þessum tilvikum sem við höfum verið að ræða síðustu daga, hvað lífeyrissjóðirnir eru orðnir öflugir eigendur í nánast öllum skráðum fyrirtækjum. Þeir verða náttúrlega að gæta alveg sérstaklega vel að sér og hafa verið að leggja stóraukna áherslu á samfélagslega ábyrgð í sínum fjárfestingum, enda náttúrlega í eigu okkar allra.

Kastljósviðtalið í heild

Félag atvinnurekenda

Ráð gegn innfluttri verðbólgu

17. maí 2022

Grein Ólafs Stephensen framkvæmdastjóra FA í Fréttablaðinu 17. maí 2022.

Svokölluð innflutt verðbólga, þ.e. hækkanir á innfluttum vörum vegna mikilla verðhækkana á alþjóðlegum mörkuðum, er áhyggjuefni margra, ekki sízt vegna áhrifa á matarverð. Verðlagseftirlit Alþýðusambandsins komst þó að þeirri áhugaverðu niðurstöðu að innlend matvæli, til dæmis mjólkurvörur og kjöt, hefðu hækkað mun meira en innfluttar vörur undanfarið og nefndi hagfræðingur ASÍ skort á samkeppni sem eina skýringuna á því.

Innlend búvöruframleiðsla nýtur þess að háir verndartollar eru lagðir á innfluttar búvörur. Heimildir til að flytja inn búvörur á lægri eða engum tolli, svokallaðir tollkvótar sem samið er um í alþjóðasamningum, eru takmarkaðar. Auk þess fer íslenzka ríkið þá leið að bjóða upp kvótana og slagar verðið, sem innflytjendur greiða fyrir þá, stundum upp í fullan toll á vörunni. Allt takmarkar þetta samkeppni.

Stjórnmálamenn hafa velt upp leiðum til að milda áhrif hækkandi matarverðs á almenning. Matvælaráðherrann sagði í viðtali að henni fyndist ekki útilokað að fella niður virðisaukaskatt á matvælum tímabundið. Sú leið hefði vissulega áhrif á verð, en þýddi um leið mikið tekjutap ríkissjóðs. Tekjur ríkisins af tollum eru hins vegar mjög litlar. Nærtækari leið væri því að lækka tolla. Ef kjúklingur hækkar til dæmis í verði um 500 krónur á alþjóðlegum mörkuðum, myndi lækkun tolla um 500 krónur þýða sömu vernd fyrir innlenda framleiðslu, í stað þess að innlendir framleiðendur geti hækkað sínar vörur í skjóli aukinnar verðverndar.

Í vikunni benti Félag atvinnurekenda á að sumir innlendir búvöruframleiðendur stunda þá vafasömu viðskiptahætti að bjóða hátt í tollkvóta fyrir vörur, sem eru fluttar inn í samkeppni við framleiðslu þeirra, fá þannig meirihluta kvótans í sinn hlut og geta ráðið verðinu. Önnur leið sem mætti fara til að lækka matarverð er að úthluta tollkvótum fyrir búvörur án endurgjalds, í stað uppboðanna. Samkeppniseftirlitið hefur mælt með slíkri leið, enda þýddi hún að alþjóðleg samkeppni veitti innlendu framleiðslunni meira aðhald.

Grein Ólafs á vef Fréttablaðsins

Halda áfram að lesa

Félag atvinnurekenda

Svínað á neytendum

16. maí 2022

Grein Ólafs Stephensen framkvæmdastjóra FA á Vísi 16. maí 2022.

Innflutningur tollfrjálsra búvara frá ríkjum Evrópusambandsins eflir samkeppni á íslenzkum búvörumarkaði og stuðlar að lægra verði til neytenda. Eða það var að minnsta kosti meiningin, þegar þáverandi ráðherrar utanríkis- og landbúnaðarmála gerðu samning við Evrópusambandið árið 2015 um að stækka gagnkvæmar innflutningsheimildir án tolla, svokallaða tollkvóta. Ávinningur neytenda af þessum samningi hefur verið umtalsverður, en gæti verið enn meiri.

Borga skatt fyrir að fá niðurfelldan skatt
Íslenzk stjórnvöld úthluta hinum tollfrjálsu innflutningsheimildum með aðferð, sem gengur gegn bæði bókstaf og tilgangi samningsins. Tollkvótarnir eru boðnir upp og innflutningsfyrirtæki verða þannig að greiða skatt – svokallað útboðsgjald – fyrir að fá annan skatt, innflutningstollinn, felldan niður! Það þýðir að íslenzkir neytendur fá ekki að njóta ávinnings tollfrelsisins til fulls og innflutta varan hækkar í verði sem nemur útboðsgjaldinu.

Stækkun tollkvótanna samkvæmt samningnum við ESB var að mestu leyti komin til framkvæmda árið 2019. Félag atvinnurekenda hefur síðan fylgzt með framkvæmd samningsins, meðal annars niðurstöðum útboða á tollkvóta. Reynslan frá 2019 sýnir að hvað sumar búvörur varðar nýta innlendir bændur og framleiðendur kerfið, sem stjórnvöld hafa sett upp í kringum útboð á tollkvótunum, til að hindra að þeir þurfi að takast á við samkeppni frá innflutningi.

Innlendir framleiðendur með 74-91% innflutningskvótans
Á myndinni hér fyrir neðan sést hversu hátt hlutfall tollkvótans fyrir svínakjöt frá ESB innlendir bændur og afurðastöðvar hafa fengið í sinn hlut undanfarin þrjú ár og það sem af er þessu ári.  Hlutfallið er allt frá rúmlega 74% árið 2021 og upp í tæplega 91% í þeim útboðum sem fram hafa farið það sem af er árinu 2022.

Ástæðan fyrir því að innlendir svínabændur og kjötframleiðendur fá svona hátt hlutfall tollkvótans er að þeir bjóða hátt verð í hann, hærra en flestir aðrir. Á næstu mynd sjáum við þróun útboðsgjaldsins, sem innflytjendur svínakjöts hafa að meðaltali greitt fyrir að fá að flytja inn hvert kíló án tolla frá því í árslok 2018.

Þessi mynd segir sína sögu; gjaldið fer hækkandi. Þegar hún er skoðuð í samhengi við fyrri myndina fer ekkert á milli mála að það eru innlendir framleiðendur sem leiða hækkanirnar.

Hér eru stjórnmálamenn búnir að búa til kerfi sem gerir innlendum framleiðendum búvöru kleift að bjóða hátt í tollfrjálsan innflutningskvóta á sömu vöru, ná til sín megninu af kvótanum, hækka þannig verðið á innflutningnum og hindra samkeppni við sjálfa sig. Þetta heitir auðvitað að svína á neytendum og þarf meðal annars að skoðast í því ljósi að nú á tímum hækkandi matvælaverðs ættu stjórnvöld að gera allt sem í þeirra valdi stendur til að vinna gegn verðhækkunum.

Samkeppniseftirlitið taki viðskiptahættina til skoðunar         
Samkeppnisyfirvöld hafa áður lagt til að tollar verði felldir niður á svína- og kjúklingakjöti, enda er þar um að ræða vernd fyrir iðnaðarframleiðslu sem á lítið skylt við hefðbundinn landbúnað. Samkeppniseftirlitið hefur líka lagt til að útboð á tollkvótum verði felld niður eða kvótunum úthlutað án endurgjalds. Nú virðist full ástæða til að Samkeppniseftirlitið taki þá viðskiptahætti sem viðgangast í þessu kerfi til skoðunar.

Sú þróun sem hér er lýst með tölulegum gögnum sýnir vel hvernig hagsmunaaðilum í landbúnaði hefur tekizt að nýta gallað kerfi úthlutunar tollkvóta til að koma í veg fyrir samkeppni við sjálfa sig. Hún sýnir líka vel fram á hversu vitlaust væri að láta þessa sömu hagsmunaaðila hafa undanþágur frá samkeppnislögum, eins og tillögur eru uppi um innan stjórnarliðsins. Það þarf að auka samkeppnina í innlendri búvöruframleiðslu, ekki draga úr henni.

Grein Ólafs á Vísi

Halda áfram að lesa

Félag atvinnurekenda

Netverslun við Kína – hvernig kem ég vörunni minni á framfæri? Morgunverðarfundur ÍKV og Íslandsstofu 24. maí

12. maí 2022

Frummælendur á fundinum. Joakim, Valdís, Ágúst, Óskar og David.

Kínverjar eru duglegir að selja Íslendingum vörur á netinu en viðskiptin í hina áttina eru ekki eins mikil. Mörg íslensk fyrirtæki telja vörurnar sínar eiga erindi við kínverska markaðinn en flestir reka sig á að málið er mun flóknara en að opna bara sölusíðu á netinu. Hvað þarf að gera til að koma vörunni sinni á framfæri við kínverska neytendur? Um það fjöllum við á morgunverðarfundi Íslandsstofu og Íslensk-kínverska viðskiptaráðsins (ÍKV) sem haldinn verður í tengslum við aðalfund ÍKV þriðjudaginn 24. maí næstkomandi, kl. 8.30.

Dagskrá

8.30 Cracking the complex code – how to succeed with e-commerce in China
Joakim Abeleen, viðskiptafulltrúi og markaðsstjóri Business Sweden í Kína

9.00 Víðtæk aðstoð við vöxt erlendis – Samstarf Íslandsstofu og Business Sweden
Ágúst Sigurðarson, fagstjóri útflutningsþjónustu hjá Íslandsstofu

9.20 Er hægt að selja Kínverjum fisk á netinu?
Valdís Fjölnisdóttir, framkvæmdastjóri Breiðar þróunarfélags og áður framkvæmdastjóri Blámars

9.40 Frá hugmynd til netverslunar í Kína
Óskar Þórðarson, meðstofnandi og framkvæmdastjóri Omnom Chocolate

10.00 How to make an Icelandic brand work in the China market
David Tong Li, stjórnarformaður Ísmoli Marketing Group

Fundurinn verður haldinn í fundarsal Félags atvinnurekenda á 9. hæð í Húsi verslunarinnar kl. 8.30-10.15. Léttur morgunverður er í boði. Sætafjöldi er takmarkaður og því nauðsynlegt að skrá sig hér að neðan.

Notice: JavaScript is required for this content.

Halda áfram að lesa

Vinsælast

Allur réttur áskilin © Tíðin