Félag atvinnurekenda

Sóttvarnareglur hertar en ekkert bólar á stuðningsaðgerðum

13. janúar 2022

Ólafur Stephensen ræddi við Magdalenu Önnu Torfadóttur, fréttamann Markaðarins.

Ólafur Stephensen, framkvæmdastjóri Félags atvinnurekenda, gagnrýnir að stjórnvöld hafi nú í tvígang tilkynnt harðar sóttvarnaaðgerðir, sem bitna mjög á mörgum fyrirtækjum, en ekkert bóli á stuðningsaðgerðum fyrir atvinnulífið. Flestar stuðningsaðgerðir fyrir fyrirtæki, sem voru í gildi, runnu sitt skeið um áramótin.

Ólafur sagði í viðtali við Markaðinn á sjónvarpsstöðinni Hringbraut að stjórnvöld hefðu nú í tvígang tilkynnt mjög hertar sóttvarnaaðgerðir sem kæmu í mörgum tilvikum afskaplega illa niður á fyrirtækjum. „Enn sem komið er hefur ekkert komið til mótvægis, engar stuðningsaðgerðir á borð við þær sem flestar runnu út um síðastliðin áramót. Það var lengt í úrræðinu um endurgreiðslu launa manna í sóttkví, sem var nú kannski eins gott, nú þegar tugir þúsunda eru í einangrun og sóttkví. En það þarf fleira að koma til og við vonum að við förum að sjá einhver útspil frá stjórnvöldum hvað það varðar. Það eru ekki síst minni fyrirtækin sem þurfa mjög á því að halda.“

Rætt var um sóttvarnaaðgerðir stjórnvalda og sagðist Ólafur þeirrar skoðunar að fyrr hefði átt að gera þá breytingu að þríbólusettir væru undanþegnir sóttkví. FA hefði viljað sjá breitt samkomulag um vinnusóttkví, en það mál fór í uppnám á gamlársdag vegna andstöðu Alþýðusambandsins. Ólafur sagði að breytingin á reglum um sóttkví hefði komið að einhverju leyti til móts við það. „En þetta býr auðvitað til afskaplega erfiða stöðu í mörgum fyrirtækjum, mönnunarvanda og tilheyrandi kostnað, þegar svona feiknalega margir eru í einangrun og sóttkví. Það er vandi sem vindur því miður bara upp á sig.“

Þarf að horfa á stöðu fleiri fyrirtækja en í ferðaþjónustu
Að mati Ólafs þarf að horfa á stöðu fyrirtækja í fleiri greinum en ferðaþjónustu varðandi t.d. þann skuldavanda sem orðið hefur til í kórónuveirufaraldrinum. „Það þarf að skoða stuðningslánin sem hafa verið veitt með ríkisábyrgð, kjör þeirra og endurgreiðsluskilmála. Það var lengt í þessum lánum og endurgreiðslum síðastliðið vor, ég held að það geti þurft að ganga lengra í því. Það er rétt að það sem var rekstrarvandi framan af faraldrinum hefur víða breyst í skuldavanda og ekki bara í ferðaþjónustunni heldur líka í öðrum greinum.“

Ýmislegt fleira var rætt í viðtalinu, til dæmis afstaða FA til stjórnarsáttmála nýrrar ríkisstjórnar, barátta félagsins fyrir viðskiptafrelsi á áfengismarkaði og horfur á vinnumarkaðnum.

Umfjöllun Markaðarins á frettabladid.is

Viðtalið við Ólaf í Markaðnum

Félag atvinnurekenda

FA hvetur til umræðu um fleiri kosti til að halda faraldrinum í skefjum

18. janúar 2022

Félag atvinnurekenda hefur sent Willum Þór Þórssyni heilbrigðisráðherra erindi þar sem settar eru fram sex spurningar til ráðherra um hvaða valkostir hafi verið til skoðunar áður en tekin var ákvörðun um að herða sóttvarnaaðgerðir stórlega í lok síðustu viku. FA hvetur til þess að fram fari opinská umræða um fleiri valkosti en þá sem stillt var upp í minnisblaði sóttvarnalæknis og telur ekki vænlegt að útiloka aðgerðir sem gripið hefur verið til í nágrannalöndum okkar, svo sem að gera bólusetningu að skyldu eða gera bólusetningarvottorð að skilyrði fyrir aðgangi að ýmsum opinberum stöðum og þjónustu.

Í minnisblaði sóttvarnalæknis, sem lá ákvörðun stjórnvalda um hertar aðgerðir til grundvallar, voru settir fram þrír valkostir; um óbreytt ástand, herðingu á þeim nótum sem síðan var ákveðin eða mjög harðar takmarkanir og lokanir í skamman tíma. Markmið sóttvarnalæknis er að koma í veg fyrir of mikið álag á heilbrigðiskerfið með mögulegu neyðarástandi.

Sex spurningar
Í erindi FA, sem Ólafur Stephensen framkvæmdastjóri undirritar, segir: „Félag atvinnurekenda telur ástæðu til að spyrja hvort fleiri valkostir hefðu átt að koma til skoðunar er ráðherra tók ákvörðun um hertar sóttvarnaaðgerðir, m.a. ýmsar aðgerðir sem gripið hefur verið til í öðrum Vestur-Evrópulöndum. Félagið beinir því eftirfarandi spurningum til ráðherra:

  1. Var lagt mat á kostnað atvinnulífsins og eftir atvikum ríkissjóðs af þeim sóttvarnaaðgerðum sem ákveðið var að ráðast í? Ef ekki, hvers vegna ekki?
  2. Ýmis vestræn ríki hafa gengið mun lengra í viðbúnaði heilbrigðiskerfisins við faraldrinum en hér hefur verið gert, m.a. með mikilli fjölgun gjörgæzlurýma. Var sá kostur tekinn til skoðunar að ráðast í mun stærra átak til að efla Landspítalann og aðrar heilbrigðisstofnanir en lýst er í fréttatilkynningu ráðuneytisins frá 14. janúar síðastliðnum? Ef ekki, hvers vegna ekki?
  3. Var kostnaður af slíku átaki borinn saman við þann kostnað, sem atvinnulífið og ríkissjóður bera af hertum sóttvarnaráðstöfunum? Ef ekki, hvers vegna ekki?
  4. Ítrekað hefur komið fram að óbólusettir einstaklingar valdi hlutfallslega miklu stærri hluta af álagi á heilbrigðiskerfið vegna kórónuveirusmita en bólusettir. Var lagt mat á þann kost að fara t.d. svipaða leið og gert hefur verið í Austurríki; að heimila óbólusettum eingöngu að yfirgefa heimili sitt til að sækja vinnu og kaupa inn nauðsynjar? Ef ekki, hvers vegna ekki?
  5. Var lagt mat á þann kost að gera bólusetningu að skyldu nema læknisfræðilegar ástæður mæli á móti því, t.d. fyrir einstaklinga sem náð hafa tilteknum aldri, sbr. lagasetningu um slíkar aðgerðir í t.d. Austurríki og á Ítalíu? Ef ekki, hvers vegna ekki?
  6. Var lagt mat á þann valkost að gera framvísun bólusetningarvottorðs að skilyrði fyrir inngöngu í t.d. skóla, veitingastaði og menningarstofnanir, almenningssamgöngur og til að nota þjónustu þar sem veitt er þjónusta sem krefst nándar við viðskiptavini, líkt og gert hefur verið í Danmörku? Ef ekki, hvers vegna ekki?“

Félagið segir mikilvægt að stjórnvöld horfi til allra þeirra valkosta í baráttunni við faraldurinn sem dregið geti eins og hægt er úr líkum á því að neyðarástand skapist í heilbrigðiskerfinu, um leið og leitast sé við að lágmarka hinn efnahagslega skaða af sóttvarnaraðigerðum og halda atvinnulífinu gangandi eins og framast sé kostur.

Aðgerðir beinist fremur að smærri hópum
„Að mati FA hlýtur að koma til skoðunar að beita aðgerðum sem snerta fremur smærri hópa en allan þorra almennings og fyrirtækja, að því gefnu að þær geti skilað sama eða betri árangri í glímunni við faraldurinn,“ segir í erindi FA „Þegar takmarkandi ráðstöfunum er beitt til að ná lögmætu markmiði er það í samræmi við skilyrði meðalhófsreglu að beita slíkum ráðstöfunum aðeins að því marki sem þær mæta þeim markmiðum sem að er stefnt. Sé það t.a.m. svo að verið sé að vinna gegn innlögnum tiltekins hóps einstaklinga er það andstætt sjónarmiðum meðalhófsreglunnar að beina takmarkandi ráðstöfunum að hinum breiða fjölda, en ekki fyrst og fremst einstaklingum sem falla innan þess hóps. Eftir því sem sóttvarnaaðgerðir verða meira íþyngjandi fyrir einstaklinga og atvinnulíf verður að gera strangari kröfu um gagnsemi þeirra og að þær nái því markmiði sem stefnt er að. Þannig verður að gera þá skilyrðislausu kröfu að beint orsakasamband sé á milli þeirra aðgerða sem gripið er til og þess markmiðs sem stefnt er að. Stjórnvöld hljóta ævinlega að taka þann kost sem nær markmiðinu án ónauðsynlegs kostnaðar fyrir samfélagið í heild.“

Erindi FA til heilbrigðisráðherra

Halda áfram að lesa

Félag atvinnurekenda

Bann við blóðmerahaldi utan marka meðalhófs

17. janúar 2022

Félag atvinnurekenda telur að bann við blóðmerahaldi, sem viðbrögð við myndböndum sem sýna brot á dýravelferð, væri utan marka alls meðalhófs. Félagið leggst því eindregið gegn samþykkt frumvarps Ingu Sæland og fleiri þingmanna, þar sem lagt er til að banna töku blóðs úr fylfullum merum í þeim tilgangi að selja það eða vinna úr því vörur til sölu.

Í umsögn FA til atvinnuveganefndar Alþingis er farið yfir þann ramma regluverks og eftirlits sem er í gildi varðandi blóðtöku úr hryssum og er mun strangari en varðandi flesta aðra hagnýtingu dýra í landbúnaði. Jafnframt er fjallað um viðbrögð Ísteka ehf., sem vinnur lyfjaefni úr hrossablóði, við brotum sem sýnd voru á myndskeiðum í heimildarmynd dýraverndunarsamtakanna AWF/TSB (Animal Welfare Foundation/Tierschutzbund Zürich). Fyrirtækið hefur m.a. sagt upp samningum við hrossabændur sem uppvísir urðu að brotum og sett af stað viðamikla umbótaáætlun til að bæta fræðslu meðal hrossabænda og eftirlit með starfseminni. Þá er vikið að rannsókn Matvælastofnunar á málinu og vinnu starfshóps, sem sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hefur sett á fót til að fjalla um blóðtöku úr fylfullum hryssum, regluverk og eftirlit í kringum starfsemina.

Dýravelferð og hagnýting vel samræmanleg
FA ítrekar í umsögninni þá afstöðu sína að mikilvægt er að hugað sé vel að dýravelferð í öllum landbúnaði. „Hagnýting afurða lifandi dýra er vel samræmanleg dýravelferð ef rétt er á haldið. Skýrar reglur og skilvirkt eftirlit eru að sjálfsögðu lykilatriði í slíkri starfsemi. Það væri hins vegar jafnfráleitt að ætla að banna blóðmerahald eins og það leggur sig vegna þeirra tveggja tilvika, sem sýnd eru í áðurnefndri heimildarmynd, og að ætla að banna kúa- eða sauðfjárbúskap, eggjabúskap eða svínarækt, vegna afmarkaðra tilvika á einstökum bæjum, þar sem farið er illa með skepnur. Eftirlit kemur ekki í veg fyrir slík tilvik, en hindrar hins vegar að þau séu látin óátalin eða endurtaki sig án afleiðinga,“ segir í umsögn FA.

Atvinnuréttindi stjórnarskrárvarin
Í umsögninni segir ennfremur: „Það er því óbreytt mat FA að næði frumvarpið fram að ganga væri verið að ganga af mikilvægri búgrein dauðri og hindra arðbæra útflutningsstarfsemi, sem skilar verulegum verðmætum til þjóðarbúsins. Slík framganga löggjafans væri langt utan marka alls meðalhófs, enda atvinnuréttindi manna stjórnarskrárvarin. Fráleitt væri að Alþingi samþykkti frumvarpið áður en fyrir liggur hvaða tillögur áðurnefndur starfshópur ráðherra kann að gera um breytingar á regluverki um og eftirliti með blóðtöku úr hryssum. FA leggst því eindregið gegn samþykkt frumvarpsins.“

Umsögn FA um frumvarpið

Halda áfram að lesa

Félag atvinnurekenda

Niðurgreidd samkeppni í skjóli brots á þrískiptingu ríkisvaldsins

14. janúar 2022

Félag atvinnurekenda hefur sent umboðsmanni Alþingis beiðni um að embættið hefji frumkvæðisrannsókn á stjórnsýslu eftirlitsstofnana vegna pakkagjaldskrár Íslandspósts, sem var í gildi frá ársbyrjun 2020 til 1. nóvember síðastliðins. Að mati félagsins var gjaldskráin ólögmæt, enda gekk hún gegn skýru ákvæði póstlaganna um að gjaldskrár fyrir alþjónustu skuli miða við raunkostnað við að veita þjónustu, að viðbættum hæfilegum hagnaði. Gjaldskrá Póstins var hins vegar gróflega undirverðlögð.

Póst- og fjarskiptastofnun úrskurðaði fyrirtækinu á annað hundrað milljóna króna í styrk frá skattgreiðendum vegna undirverðlagningarinnar og lýsti því að sögn yfir við samgönguráðuneytið að lagaákvæðið um raunkostnað væri ekki að fullu virkt. Byggðastofnun, sem tók við eftirliti með póstmálum í nóvember síðastliðnum, tekur undir þessa túlkun PFS. Að mati FA eru stjórnsýslustofnanir ekki þess umkomnar að lýsa lög óvirk og grafa yfirlýsingar sem þessar með ósvífnum hætti undan grundvallarreglu stjórnskipunarréttarins um þrískiptingu ríkisvaldsins.

Undirverðlagning gróf undan rekstri keppinauta
Hin undirverðlagða gjaldskrá Póstsins gróf undan samkeppnisstöðu póst- og vörudreifingarfyrirtækja, sem rekin eru víða um land. Hún var tekin upp eftir að Alþingi bætti í póstlögin ákvæði um að gjaldskrá fyrir alþjónustu skyldi vera sú sama um allt land. Pósturinn lækkaði þá verð fyrir pakkadreifingu á öllum svæðum niður í það verð sem gilti fyrir sendingar innan höfuðborgarsvæðisins. Í því felst skýr undirverðlagning. FA hefur áður kvartað undan stjórnsýslu Póst- og fjarskiptastofnunar, sem úrskurðaði ríkisfyrirtækinu hálfan milljarð af fé skattgreiðenda vegna ársins 2020, þar af 126 milljónir vegna hinnar ólögmætu gjaldskrár, og nefndi í ákvörðun sinni aldrei ákvæðið um raunkostnað.

Ráðuneytið vísar á PFS…
Samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytið lýsti því yfir í skriflegu svari, sem birtist í Morgunblaðinu 4. mars 2021, að ráðuneytið teldi áðurnefnt lagaákvæði um að gjaldskrár taki mið af raunkostnaði „ekki að öllu leyti virkt“. FA gerði í erindi til ráðuneytisins athugasemdir við þessa afstöðu og benti á að það væri ekki á valdi ráðuneytisins að úrskurða lög virk eða óvirk. Í svarbréfi, sem FA barst í lok mars, sagði: „Þegar ráðuneytinu barst fyrirspurn frá Morgunblaðinu á dögunum, óskaði ráðuneytið eftir efnivið frá stofnuninni [PFS] til að geta svarað spurningum blaðsins. Ef svar ráðuneytisins til Morgunblaðsins er lesið í heild og samhengi kemur í ljós að ekki er um að ræða afstöðu ráðuneytisins til þess hvort 3. mgr. sé að öllu leyti virkt.“ Ráðuneytið gaf þannig til kynna að það væri afstaða PFS að lagaákvæðið væri óvirkt.

… og Byggðastofnun vísar á ráðuneytið
Í desember síðastliðnum birtist svo frétt í Morgunblaðinu þar sem haft var eftir Hjalta Árnasyni, yfirlögfræðingi Byggðastofnunar, að stofnunin hefði í undirbúningi að úrskurða Íslandspósti sambærilegt framlag úr sjóðum skattgreiðenda fyrir árið 2021 og fyrirtækið fékk 2020. Hjalti sagði að Byggðastofnun tæki undir túlkun PFS og ráðuneytisins varðandi óvirkni lagaákvæðisins um raunkostnað: „Þessu ákvæði [um sama verð um allt land] var breytt með lögum nr. 76/2021 en varð þess valdandi á meðan það var í gildi að ákvæði 3. mgr. sömu greinar var ekki fyllilega virkt eins og kemur fram í svari ráðuneytisins við fyrirspurn ykkar [á Morgunblaðinu] í mars á þessu ári […] Byggðastofnun og Póst- og fjarskiptastofnun taka undir þetta sjónarmið ráðuneytisins,“ segir Hjalti.

Engin mótsögn í lögunum
FA bendir í erindi sínu til umboðsmanns á að engin mótsögn sé á milli ákvæðisins um sama verð um allt land og ákvæðisins um að gjaldskrár taki mið af raunkostnaði, sem geti valdið því að síðarnefna ákvæðið sé ekki virkt. „Í þessu sambandi er vert að taka fram að ákvæði þágildandi 2. og 3. mgr. 17. póstlaga eru ekki ósamræmanleg. Gjaldskrá fyrir bréfapóst innan alþjónustu er til að mynda sú sama um allt land og Íslandspóstur hefur ekki séð vandkvæði á að miða hana við raunkostnað,“ segir í erindi FA.

„Stjórnvöldum er ekki heimilt að ákveða upp á sitt einsdæmi að gildandi lagaákvæði sé óvirkt,“ segir í niðurlagi erindis FA til umboðsmanns. „Opinberar yfirlýsingar stjórnvalda um að þau telji lög óvirk grafa með ósvífnum hætti undan grundvallarreglu stjórnskipunarréttarins um þrískiptingu ríkisvaldsins. Ákvarðanir, byggðar á slíkum rangtúlkunum, brjóta gegn formreglu lögmætisreglu stjórnsýsluréttarins sem felur í sér að ákvarðanir stjórnvalda megi ekki vera í bága við lög.“

FA gætir hagsmuna fyrirtækja sem eru í beinni samkeppni við Íslandspóst og hefur umkvörtunarefnið því mikil áhrif á hagsmuni þeirra. Félagið fer því þess á leit við umboðsmann að hefja frumkvæðisathugun á framangreindri ákvörðun PFS nr. 1/2021 sem og yfirlýsingum samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytisins og Byggðastofnunar.

Erindi FA til umboðsmanns

Halda áfram að lesa

Vinsælast

Allur réttur áskilin © 2021 Tíðin